Giải Theo dõi trang 19 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Hoàn cảnh của nhân vật chính (Thành) được giới thiệu ngay ở đầu đoạn trích:

a) Về con đường học hành, công danh: Thành là người trong huyện, "đã dự khoa Đồng tử nhưng lâu không thi đỗ". Nghĩa là anh có đi học, từng dự thi nhưng mãi không đỗ đạt, công danh dở dang, lận đận.

b) Về tính cách: Thành "tính chất phác", tức là hiền lành, thật thà, ngay thẳng. Chính nét tính cách này khiến anh trở thành nạn nhân dễ bị bắt nạt.

c) Về cảnh ngộ bị chèn ép: Vì tính chất phác nên Thành "bị bọn lí dịch gian giảo ép làm chức lí chính". Anh "tìm đủ cách chối từ mà không được" — bị dồn vào thế bắt buộc, không thể thoát khỏi chức dịch mà mình không mong muốn.

d) Về kinh tế gia đình: Hậu quả của việc phải gánh chức lí chính là "chưa đầy một năm thì chút ít gia sản đã cạn kiệt". Gia cảnh vốn đã nghèo, nay càng khánh kiệt, sa sút.

Nhận xét chung: Thành là một trí thức nghèo, hiền lành, thật thà nhưng bất đắc chí trên đường công danh và bị cường quyền (bọn lí dịch gian giảo) chèn ép đến khánh kiệt gia sản. Đây là hoàn cảnh éo le, bế tắc, đặt nhân vật vào tình thế khốn cùng ngay trước khi gặp "kì nộp dế" — nguồn gốc của tấn bi kịch tiếp theo. Qua đó, tác giả hé mở số phận bi thảm của người dân lương thiện dưới chế độ phong kiến thối nát.