Giải Câu hỏi trang 122 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Phân tích các hình thức thoại và vai trò của chúng trong việc thể hiện diễn biến tâm trạng của Rô-mê-ô và Giu-li-ét

Trong đoạn trích (cảnh gặp gỡ, tỏ tình bên khu vườn nhà Ca-pu-lét), Sếch-xpia đã sử dụng linh hoạt ba hình thức thoại đặc trưng của kịch: độc thoại, bàng thoại và đối thoại. Mỗi hình thức đảm nhận một vai trò riêng trong việc bộc lộ và phát triển tâm trạng của hai nhân vật.

a) Độc thoại (lời nhân vật tự nói một mình, bộc lộ nội tâm)

- Rô-mê-ô đứng nấp trong vườn, một mình thốt lên những lời ca ngợi nhan sắc của Giu-li-ét: nàng như vầng dương mọc, như vì tinh tú đẹp nhất bầu trời, đôi mắt long lanh khiến chim chóc tưởng nhầm là ban ngày… Đây là lời độc thoại vì Giu-li-ét chưa hề hay biết có người đang nghe.
- Giu-li-ét, tưởng mình chỉ có một mình trên ban công, cũng độc thoại, bộc bạch tình yêu thầm kín và nỗi băn khoăn về cái tên dòng họ: "Chỉ có tên họ chàng là thù địch của em thôi… Rô-mê-ô chàng ơi, sao chàng lại là Rô-mê-ô?".

→ Vai trò: Độc thoại giúp phơi bày trực tiếp, chân thực những rung động mãnh liệt, say đắm nhưng còn giấu kín trong lòng mỗi người. Nhờ đó người đọc thấy được tình yêu của họ nảy sinh mạnh mẽ, tự nhiên ngay từ cái nhìn đầu tiên, trước cả khi hai người kịp trò chuyện.

b) Bàng thoại (lời nói thầm, nói riêng mà nhân vật kia không nghe thấy)

- Khi nghe Giu-li-ét một mình bày tỏ tình cảm, Rô-mê-ô đã có những lời nói riêng (nói thầm với chính mình/với khán giả): "Mình cứ nghe thêm nữa, hay mình lên tiếng nhỉ?"… Đó là bàng thoại vì Giu-li-ét không nghe được.

→ Vai trò: Bàng thoại thể hiện diễn biến tâm trạng rất tinh tế của Rô-mê-ô: vừa sung sướng, hạnh phúc đến ngỡ ngàng khi vô tình biết được tình cảm của người mình yêu, lại vừa phân vân, do dự giữa im lặng lắng nghe và lên tiếng đáp lời. Nó làm lộ rõ sự chuyển biến từ say mê âm thầm sang khao khát được giãi bày.

c) Đối thoại (lời trao đáp trực tiếp giữa hai nhân vật)

- Sau khi Rô-mê-ô cất tiếng, hai người bước vào cuộc đối thoại: Giu-li-ét ngạc nhiên, e ngại cho sự an nguy của chàng ("Anh làm thế nào tới được chốn này…"); Rô-mê-ô khẳng định tình yêu đủ sức vượt qua mọi bức tường, mọi hiểm nguy; cả hai thề nguyền, bày tỏ và trấn an nhau.

→ Vai trò: Đối thoại cho thấy tình yêu đã chuyển từ cảm xúc thầm kín (độc thoại, bàng thoại) sang sự thổ lộ công khai, có sự đồng điệu, hô ứng. Qua lời trao đáp, tâm trạng hai nhân vật phát triển thêm một bước: từ say đắm đến lo âu (ý thức được mối thù hai dòng họ), rồi đi tới quyết tâm và lời thề gắn bó. Đối thoại cũng làm nổi bật sự khác nhau trong tính cách: Rô-mê-ô mãnh liệt, bay bổng, táo bạo; Giu-li-ét vừa nồng nàn vừa tỉnh táo, chín chắn, lo xa.

Nhận xét chung

Ba hình thức thoại được tổ chức theo trình tự hợp lí: độc thoại → bàng thoại → đối thoại, tương ứng với mạch vận động tâm trạng từ *rung động thầm kín* → *ngỡ ngàng, do dự* → *thổ lộ, thề nguyền công khai*. Sự kết hợp ấy vừa khắc họa sâu sắc tình yêu say đắm, chân thành, mãnh liệt của đôi trẻ, vừa hé lộ những dự cảm lo âu về bi kịch do mối thù truyền kiếp giữa hai dòng họ gây ra. Đây chính là nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng ngôn ngữ kịch của Sếch-xpia.