Giải Luyện tập 2 trang 93 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Xác định kiểu câu của từng câu sau và cho biết: Tại sao cùng có chung một số dấu hiệu hình thức mà hai câu có thể được xếp vào hai kiểu khác biệt?
a. Và cái gì sẽ xảy ra đối với cuộc sống, nếu con người không nghe được âm thanh lẻ loi của chú chim đớp mồi hay tiếng tranh cãi của những chú ếch ban đêm bên hồ?
(Xi-át-tơn, Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn)
b. Tôi là kẻ hoang dã, tôi không hiểu nổi tại sao một con ngựa sắt nhả khói lại quan trọng hơn nhiều con trâu rừng mà chúng tôi chỉ giết để duy trì cuộc sống.
(Xi-át-tơn, Diễn từ ứng khẩu của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn)
Gợi ý trả lời
Nhắc lại dấu hiệu nhận biết (SGK Ngữ văn 8 – KNTT, bài "Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói"):
- Câu hỏi (nghi vấn): thường có từ để hỏi (*ai, gì, nào, sao, tại sao, đâu, bao giờ…*) và kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?); mục đích chính là để hỏi.
- Câu kể (trần thuật): dùng để kể, thông báo, nhận định, bộc lộ ý nghĩ; kết thúc bằng dấu chấm (.).
a. "Và cái gì sẽ xảy ra đối với cuộc sống, nếu con người không nghe được âm thanh lẻ loi của chú chim đớp mồi…?"
- Dấu hiệu hình thức: có từ để hỏi "cái gì" và kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?).
- → Đây là câu hỏi (câu nghi vấn). (Ở đây là câu hỏi mang sắc thái tu từ: hỏi để nhấn mạnh, bộc lộ nỗi day dứt, nhưng về kiểu câu vẫn là câu hỏi.)
b. "Tôi là kẻ hoang dã, tôi không hiểu nổi tại sao một con ngựa sắt nhả khói lại quan trọng hơn nhiều con trâu rừng mà chúng tôi chỉ giết để duy trì cuộc sống."
- Dấu hiệu hình thức: cũng có từ "tại sao" (từ thường dùng để hỏi), nhưng câu kết thúc bằng dấu chấm (.).
- Từ "tại sao" ở đây không dùng để hỏi, mà nằm trong cấu trúc "tôi không hiểu nổi tại sao…" — là một thành phần của câu, dùng để kể lại, bộc lộ suy nghĩ của nhân vật.
- → Đây là câu kể (câu trần thuật).
Vì sao cùng có chung một số dấu hiệu hình thức mà hai câu lại thuộc hai kiểu khác nhau?
- Dấu hiệu chung: cả hai câu đều chứa từ nghi vấn ("cái gì" / "tại sao") — vốn là dấu hiệu hình thức tiêu biểu của câu hỏi.
- Tuy nhiên, chỉ riêng việc có từ nghi vấn chưa đủ để xác định kiểu câu; phải căn cứ thêm vào mục đích nói và dấu câu kết thúc:
- Câu a: từ nghi vấn giữ chức năng hỏi + kết thúc bằng dấu chấm hỏi → câu hỏi.
- Câu b: từ "tại sao" không giữ chức năng hỏi (chỉ là thành phần trong câu) + kết thúc bằng dấu chấm, mục đích là kể/trình bày → câu kể.
- Như vậy, cùng một dấu hiệu hình thức (từ nghi vấn) nhưng khác nhau về chức năng của từ đó trong câu, về mục đích nói và dấu kết thúc câu, nên hai câu được xếp vào hai kiểu câu khác biệt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.