Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Câu 2 trang 69 SGK Ngữ văn 8

Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa   Gợi ý trả lời

Đề bài

Em hãy chỉ ra các luận điểm trong văn bản. Các luận điểm đó có tác dụng làm rõ những khía cạnh nào của luận đề?
(văn bản: Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa (Trần Đình Sử))

Gợi ý trả lời

Nhắc lại luận đề của văn bản: Toàn bài xoay quanh một luận đề (vấn đề nghị luận) chính: bản chất và ý nghĩa của việc đọc văn – đọc văn chính là một "cuộc chơi" đi tìm ý nghĩa của văn bản văn học. Để làm sáng tỏ luận đề này, tác giả Trần Đình Sử triển khai thành một hệ thống luận điểm, mỗi luận điểm soi rõ một khía cạnh của luận đề.

a) Các luận điểm trong văn bản

- Luận điểm 1: Văn bản văn học có *tính đa nghĩa* – ý nghĩa của văn học vốn hàm ẩn, phong phú, không hiện ra trực tiếp trên câu chữ ("Ý nghĩa của văn bản văn học… không bao giờ là cái đơn giản…").
- Luận điểm 2: *Mục đích của việc đọc văn là đi tìm ý nghĩa* – đọc văn thực chất là hành trình người đọc chủ động khám phá, phát hiện lớp nghĩa tiềm ẩn chứ không phải chép lại nghĩa có sẵn.
- Luận điểm 3: Cuộc đi tìm ý nghĩa ấy *không có hồi kết thúc, là một quá trình vô tận* – mỗi thời, mỗi người đọc lại tìm thấy những ý nghĩa mới, nên tác phẩm luôn "sống" và luôn mới mẻ.
- Luận điểm 4: *Vai trò chủ động, sáng tạo của người đọc* – người đọc được quyền liên tưởng, tưởng tượng, đồng sáng tạo, nhưng vẫn phải bám vào văn bản, không được suy diễn tùy tiện.
- Luận điểm 5: Vì thế, đọc văn là *một trò chơi kì diệu, có quy luật riêng*, đem lại cho con người niềm vui khám phá và giúp con người trưởng thành hơn về tâm hồn, trí tuệ.

b) Tác dụng – các luận điểm làm rõ những khía cạnh nào của luận đề

Các luận điểm trên không rời rạc mà bổ sung cho nhau, lần lượt soi sáng từng mặt của luận đề "đọc văn là cuộc chơi tìm ý nghĩa":

- Luận điểm 1 làm rõ đối tượng của cuộc chơi: cái mà người đọc đi tìm (ý nghĩa) vốn đa nghĩa, hàm ẩn – lí giải *vì sao* cần phải "tìm".
- Luận điểm 2 làm rõ bản chất và mục đích của hoạt động đọc văn: đọc là để kiến tạo, phát hiện ý nghĩa.
- Luận điểm 3 làm rõ đặc điểm "cuộc chơi": tính vô tận, không ngừng, luôn mở ra cái mới – đúng với chữ "cuộc chơi" trong nhan đề.
- Luận điểm 4 làm rõ vai trò của người chơi (người đọc): vừa tự do sáng tạo vừa phải tuân theo "luật chơi" là văn bản.
- Luận điểm 5 làm rõ ý nghĩa, giá trị của cuộc chơi đối với đời sống tinh thần con người.

Nhờ hệ thống luận điểm được sắp xếp mạch lạc (từ tính chất của ý nghĩa → mục đích → đặc điểm quá trình → vai trò người đọc → giá trị), luận đề được triển khai toàn diện, chặt chẽ và giàu sức thuyết phục.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.