Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 3 trang 66 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt (Thành phần biệt lập)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm thành phần cảm thán trong các câu sau và chỉ ra ý nghĩa của thành phần ấy trong từng trường hợp:

a. Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!
(Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên)

b. Má tôi cũng coi nó là gió Tết, nghe gió, má thuận miệng hát "Cấy rồi mùa qua sông cấy mướn. Ông trời ổng thổi ngọn chướng buồn cha chả là buồn..." rồi thở dài cái thượt "Ứ hự, lụi hụi mà hết năm".
(Nguyễn Ngọc Tư, Trở gió)

Gợi ý trả lời

Nhắc lại kiến thức: Thành phần cảm thán là thành phần biệt lập dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của người nói (người viết). Nó không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu, thường đứng ở đầu câu và tách khỏi nòng cốt câu bằng dấu phẩy. Các từ thường làm thành phần cảm thán: *ôi, chao ôi, trời ơi, than ôi, ứ hự…*

a. *Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột của tôi!*

- Thành phần cảm thán: "Trời ơi".
- Ý nghĩa: bộc lộ trực tiếp cảm xúc dâng trào, mãnh liệt của nhân vật "tôi" — niềm xúc động, sự yêu quý, kính trọng và khao khát được gần gũi, gắn bó ruột thịt với thầy Đuy-sen. Tiếng gọi "Trời ơi" nhấn mạnh tình cảm chân thành, tha thiết của cô bé dành cho người thầy đầu tiên.

b. *…rồi thở dài cái thượt "Ứ hự, lụi hụi mà hết năm".*

- Thành phần cảm thán: "Ứ hự".
- Ý nghĩa: bộc lộ cảm xúc của nhân vật "má" — tiếng than thở, thể hiện nỗi bâng khuâng, tiếc nuối, chạnh buồn khi nhận ra thời gian trôi nhanh, một năm đã sắp qua đi trong vất vả, lo toan ("lụi hụi mà hết năm"). Từ cảm thán gắn liền với hành động "thở dài cái thượt", làm nổi bật tâm trạng man mác, xao xuyến của người má trước sự chuyển mùa.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.