Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 1 trang 42 SGK Ngữ văn 8

Lá đỏ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định những đặc điểm của thể thơ tự do được thể hiện trong bài thơ Lá đỏ.
(văn bản: Lá đỏ – Nguyễn Đình Thi)

Gợi ý trả lời

Nhận diện đặc điểm thể thơ tự do trong bài thơ *Lá đỏ* (Nguyễn Đình Thi)

Thể thơ tự do là thể thơ không bị gò bó về số tiếng trong dòng, số dòng trong khổ, cách gieo vần và ngắt nhịp. Soi vào bài *Lá đỏ*, ta thấy rõ những dấu hiệu sau:

a) Số tiếng trong mỗi dòng không cố định, không bằng nhau
Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, xen kẽ dòng 6 tiếng và dòng 7 tiếng, không theo một khuôn mẫu chặt chẽ như thơ lục bát hay thơ Đường luật.
- Dòng 6 tiếng: *"Gặp em trên cao lộng gió"*, *"Rừng lạ ào ào lá đỏ"*.
- Dòng 7 tiếng: *"Em đứng bên đường như quê hương"*, *"Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa"*.

b) Số dòng trong mỗi khổ linh hoạt
Bài thơ được chia thành nhiều khổ ngắn, mỗi khổ gồm 2 dòng, không bị ràng buộc phải đủ 4 dòng hay 8 dòng như các thể thơ truyền thống. Cách chia khổ ngắn gọn giúp dồn nén cảm xúc và tạo những khoảng lặng cho hình ảnh.

c) Cách gieo vần tự do, không theo quy luật bắt buộc
Vần được gieo linh hoạt (chủ yếu là vần chân, vần liền giữa hai dòng trong khổ: *gió – đỏ*, *hương – trường*, *vã – lửa*, *phương – Gòn*), không tuân theo luật bằng trắc và vị trí gieo vần nghiêm ngặt như thơ cách luật.

d) Nhịp thơ linh hoạt, thay đổi theo mạch cảm xúc
Nhịp thơ nhanh, mạnh, dồn dập để diễn tả khí thế hành quân và cuộc gặp gỡ chớp nhoáng giữa chiến trường (*"Đoàn quân vẫn đi vội vã"*), không bị cố định theo một kiểu ngắt nhịp duy nhất.

Kết luận: Nhờ sự phóng khoáng về số tiếng, số dòng, cách gieo vần và ngắt nhịp, *Lá đỏ* mang đầy đủ đặc trưng của thể thơ tự do, qua đó nhà thơ tự do thể hiện cảm xúc hào hùng, lãng mạn về cuộc kháng chiến và hình ảnh người con gái tiền phương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.