Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 5 trang 67 SGK Ngữ văn 8

Tinh thần yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Văn nghị luận của Hồ Chí Minh bao giờ cũng hướng người đọc đi từ nhận thức tới hành động. Qua văn bản này, tác giả muốn người đọc nhận thức được điều gì và có hành động như thế nào? Những nhận thức và hành động đó có ý nghĩa như thế nào trong đời sống cộng đồng?
(văn bản: Tinh thần yêu nước của nhân dân ta - Hồ Chí Minh)

Gợi ý trả lời

Mở ý: Văn nghị luận của Hồ Chí Minh luôn có tính mục đích rõ ràng: không chỉ làm cho người đọc *hiểu* mà còn thúc đẩy người đọc *hành động*. Văn bản *Tinh thần yêu nước của nhân dân ta* cũng đi theo mạch "nhận thức → hành động" đó.

a) Tác giả muốn người đọc nhận thức được điều gì?

- Nhân dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước; đó là một truyền thống quý báu được hun đúc qua lịch sử: *"Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta."*
- Tinh thần yêu nước ấy có sức mạnh to lớn, "kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn", "nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước".
- Lòng yêu nước biểu hiện liên tục trong lịch sử (Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…) cho đến ngày nay, ở mọi tầng lớp nhân dân, mọi lứa tuổi, mọi vùng miền, mọi ngành nghề.
- Lòng yêu nước tồn tại dưới hai dạng: có khi "được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê" (biểu lộ rõ ràng), nhưng cũng có khi "cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm" (tiềm tàng, chưa bộc lộ).

→ Người đọc nhận thức được: yêu nước là truyền thống quý báu, là sức mạnh của dân tộc, và truyền thống ấy đang được tiếp nối trong cuộc kháng chiến.

b) Tác giả muốn người đọc có hành động như thế nào?

- Phải làm cho tinh thần yêu nước của mọi người đều "được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến" — nghĩa là biến tình cảm, nhận thức thành hành động cụ thể, thiết thực.
- Những người lãnh đạo, tuyên truyền có bổn phận "ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo" để khơi dậy, động viên và phát huy lòng yêu nước còn "cất giấu kín đáo", đưa nó ra phục vụ kháng chiến, kiến quốc.

→ Nhận thức (hiểu về sức mạnh của lòng yêu nước) phải dẫn tới hành động (đem lòng yêu nước ấy thực hành vào công việc chung).

c) Ý nghĩa của những nhận thức và hành động đó trong đời sống cộng đồng:

- Giúp mỗi người nhận ra trách nhiệm của bản thân với đất nước, biết trân trọng và tiếp nối truyền thống của cha ông.
- Khơi dậy, tập hợp và phát huy sức mạnh của cả cộng đồng; khi lòng yêu nước của mỗi cá nhân được "thực hành" thì sẽ kết thành sức mạnh to lớn của cả dân tộc, tạo nên sự đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động.
- Đặt trong hoàn cảnh ra đời (kháng chiến chống Pháp), nhận thức và hành động ấy có ý nghĩa cổ vũ, động viên toàn dân chung sức đánh giặc, cứu nước. Rộng hơn, trong mọi thời đại, nó nhắc nhở mỗi người biến tình yêu nước thành những việc làm cụ thể để xây dựng và bảo vệ cộng đồng, đất nước.

Kết ý: Qua văn bản, tác giả vừa giúp người đọc *nhận thức* sâu sắc về truyền thống và sức mạnh của lòng yêu nước, vừa kêu gọi người đọc *hành động* — đem lòng yêu nước đó thực hành vào công việc chung. Chính sự thống nhất giữa nhận thức và hành động ấy tạo nên sức mạnh đoàn kết, góp phần vào sự tồn vong và phát triển của cả cộng đồng, dân tộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.