Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 1 trang 34 SGK Ngữ văn 8

Củng cố, mở rộng (Bài 1. Câu chuyện của lịch sử)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Kẻ bảng vào vở theo mẫu và điền thông tin ngắn gọn về các văn bản truyện đã học:

| | Lá cờ thêu sáu chữ vàng | Quang Trung đại phá quân Thanh |
| --- | --- | --- |
| Bối cảnh | | |
| Cốt truyện | | |
| Nhân vật | | |
| Ngôn ngữ | | |
(văn bản: Lá cờ thêu sáu chữ vàng; Quang Trung đại phá quân Thanh)

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 34 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng trống gồm 3 cột: cột đầu là các tiêu chí (Bối cảnh, Cốt truyện, Nhân vật, Ngôn ngữ), hai cột còn lại ứng với hai văn bản 'Lá cờ thêu sáu chữ vàng' và 'Quang Trung đại phá quân Thanh' để học sinh điền thông tin.

Gợi ý trả lời

Kẻ bảng vào vở và điền thông tin ngắn gọn về hai văn bản truyện đã học như sau:

| | Lá cờ thêu sáu chữ vàng | Quang Trung đại phá quân Thanh |
| --- | --- | --- |
| Bối cảnh | Thời nhà Trần, khi giặc Nguyên – Mông sang xâm lược nước ta lần thứ hai (thế kỉ XIII). Không khí cả nước sục sôi chuẩn bị kháng chiến, tiêu biểu là Hội nghị Bình Than bàn kế đánh giặc. | Cuối thế kỉ XVIII, khi 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị cầm đầu kéo sang xâm lược, chiếm đóng Thăng Long; Lê Chiêu Thống bán nước cầu vinh. Bối cảnh lịch sử có thật, gắn với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (Tết Kỉ Dậu 1789). |
| Cốt truyện | Xoay quanh nhân vật thiếu niên Trần Quốc Toản: vì còn nhỏ tuổi không được dự bàn việc nước nên bóp nát quả cam lúc nào không hay, rồi về tập hợp gia nô, thân thuộc, dựng lá cờ thêu sáu chữ vàng "Phá cường địch, báo hoàng ân" để ra trận giết giặc. | Tái hiện diễn biến việc Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, thân chinh cầm quân ra Bắc, hành quân thần tốc và đại phá quân Thanh; đối lập là cảnh thảm bại, tháo chạy nhục nhã của Tôn Sĩ Nghị và bè lũ vua tôi Lê Chiêu Thống. |
| Nhân vật | Trần Quốc Toản – người anh hùng thiếu niên gan dạ, giàu lòng yêu nước, căm thù giặc, khát khao lập công báo đền ơn vua, nợ nước. (Nhân vật văn học được xây dựng từ nguyên mẫu lịch sử.) | Quang Trung – Nguyễn Huệ: vị vua, người anh hùng áo vải có trí tuệ sáng suốt, ý chí quyết thắng, tài dụng binh như thần; bên cạnh là các tướng lĩnh và tuyến nhân vật phản diện (vua tôi Lê Chiêu Thống, tướng giặc Tôn Sĩ Nghị). |
| Ngôn ngữ | Ngôn ngữ truyện lịch sử hiện đại, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc; kết hợp kể, tả và khắc họa nội tâm nhân vật để làm nổi bật tâm trạng, khí phách của Trần Quốc Toản. | Ngôn ngữ của tiểu thuyết chương hồi, mang tính chất kể – thuật sự kiện lịch sử; lời văn trang trọng, khách quan, nhiều chi tiết, lời đối thoại và lời bình, tái hiện chân thực diễn biến chiến trận. |

Nhận xét ngắn: Cả hai đều là truyện lịch sử viết về đề tài yêu nước, chống ngoại xâm, ca ngợi người anh hùng dân tộc; nhưng khác nhau ở thời đại được phản ánh, kiểu nhân vật trung tâm (thiếu niên anh hùng / vị vua – anh hùng) và đặc điểm ngôn ngữ (truyện hiện đại giàu chất trữ tình / tiểu thuyết chương hồi mang tính sử thi).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.