Giải Câu hỏi trang 26 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Bài thơ đã “vẽ” nên bức “chân dung cuộc sống” nào? Điều gì trong bức chân dung ấy gây ấn tượng sâu sắc nhất với em? Vì sao?
(văn bản: Bếp lửa)
Gợi ý trả lời
a) Bức "chân dung cuộc sống" mà bài thơ đã "vẽ" nên
Qua dòng hồi tưởng của người cháu ở phương xa, bài thơ *Bếp lửa* đã vẽ nên bức chân dung cuộc sống của một gia đình Việt Nam trong những năm tháng gian khó, chiến tranh, loạn lạc — mà trung tâm là tình bà cháu ấm áp bên bếp lửa:
- Đó là cuộc sống thiếu thốn, nhọc nhằn: "đói mòn đói mỏi", "bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy", những năm giặc đốt làng "cháy tàn cháy rụi".
- Đó là cuộc sống của tình thương và sự cưu mang: cha mẹ đi công tác xa, cháu ở cùng bà, "bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học", bà nhóm bếp lửa suốt một đời.
- Nổi bật trên nền hiện thực ấy là hình ảnh người bà tần tảo, giàu đức hi sinh và niềm tin, bền bỉ giữ lửa — giữ sự sống, giữ hơi ấm và niềm hi vọng cho cháu, cho gia đình và cho cả hậu phương trong kháng chiến.
Như vậy, bức "chân dung cuộc sống" ở đây vừa là bức tranh hiện thực về một thời gian khổ của dân tộc, vừa là bức tranh tình cảm gia đình thiêng liêng được thắp sáng bằng ngọn lửa của tình bà cháu.
b) Điều gây ấn tượng sâu sắc nhất và lí do
Điều gây ấn tượng sâu sắc nhất với em là hình ảnh người bà và ngọn "bếp lửa" bà nhóm lên mỗi sớm mai, kết tinh trong câu thơ: *"Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!"*
*Vì sao:*
- Vì bếp lửa là một hình ảnh vừa thực vừa mang ý nghĩa biểu tượng. Bếp lửa thực là nơi bà nhóm lên trong sương sớm để nấu ăn, sưởi ấm; nhưng qua bàn tay bà, nó trở thành ngọn lửa của tình yêu thương, của niềm tin và hi vọng ("Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen / Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn").
- Vì hình ảnh ấy cho thấy vẻ đẹp của người bà Việt Nam — tần tảo, giàu đức hi sinh, nhẫn nại và kiên cường, một mình nuôi dạy cháu, còn dặn cháu giữ kín khó khăn để yên lòng người nơi tiền tuyến.
- Vì từ bếp lửa, nhà thơ đã khơi dậy trong lòng người đọc tình cảm gia đình và lòng biết ơn cội nguồn. Dù sau này cháu đã đi xa, có "khói trăm tàu, lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả" thì vẫn không nguôi nhớ về bà, về bếp lửa quê hương. Điều đó nhắc em biết trân trọng, yêu thương những người thân và nhớ về nơi mình đã lớn lên.
Chính sự hòa quyện giữa hình ảnh gần gũi, bình dị với ý nghĩa thiêng liêng, cao đẹp ấy đã khiến bức chân dung cuộc sống trong bài thơ đọng lại lâu nhất trong lòng em.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.