Giải Bài 5 trang 28 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Trong đoạn trích, tác giả sử dụng lặp đi lặp lại cấu trúc: “Ai...”, “Đường...”. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ấy.
(văn bản: Ta đi tới (Tố Hữu))
Gợi ý trả lời
Nhận diện biện pháp tu từ
Trong đoạn trích, Tố Hữu lặp đi lặp lại hai cấu trúc mở đầu dòng thơ:
- Cấu trúc “Ai...”: *“Ai qua Phú Thọ / Ai xuôi Trung Hà / Ai về Hưng Hóa / Ai xuống khu Ba / Ai vào khu Bốn...”*
- Cấu trúc “Đường...”: *“Đường ta rộng thênh thang tám thước / Đường Bắc Sơn, Đình Cả, Thái Nguyên / Đường qua Tây Bắc, đường lên Điện Biên / Đường cách mạng dài theo kháng chiến...”*
Đây là biện pháp tu từ điệp ngữ kết hợp điệp cấu trúc (lặp cấu trúc cú pháp), thường đi liền với phép liệt kê các địa danh.
Phân tích tác dụng
a) Tạo nhịp điệu, âm hưởng cho đoạn thơ: Việc lặp lại đều đặn các từ “Ai”, “Đường” ở đầu mỗi dòng tạo nên nhịp thơ dồn dập, vang vọng, giống như bước chân hành quân và tiếng reo vui náo nức. Âm hưởng ấy phù hợp với cảm xúc hân hoan của ngày đất nước thoát khỏi ách nô lệ, bước vào tự do.
b) Nhấn mạnh và mở rộng không gian đất nước: Kết hợp với phép liệt kê hàng loạt địa danh (Phú Thọ, Trung Hà, Hưng Hóa, khu Ba, khu Bốn; Bắc Sơn, Đình Cả, Thái Nguyên, Tây Bắc, Điện Biên...), cấu trúc lặp gợi ra một không gian rộng lớn, trải dài khắp mọi miền Tổ quốc. Qua đó, nhà thơ khẳng định sự thống nhất, vẹn toàn và bao la của đất nước sau kháng chiến.
c) Thể hiện niềm vui, niềm tự hào và tình yêu quê hương đất nước: Câu hỏi tu từ “Ai...” như lời mời gọi, lời reo vui chung của mọi người dân trên khắp các nẻo đường; chữ “Đường” lặp lại vừa chỉ những con đường thật, vừa là con “đường cách mạng”, con đường đi tới tương lai. Phép lặp giúp cảm xúc tự hào, phấn khởi được dâng lên, lan tỏa và trở nên tha thiết, mãnh liệt.
d) Khái quát ý nghĩa: Biện pháp điệp cấu trúc đã góp phần làm cho đoạn thơ giàu nhạc tính, giàu hình ảnh, đồng thời tô đậm chủ đề: ca ngợi đất nước tự do, rộng lớn, ca ngợi con đường cách mạng và niềm tin vào ngày mai tươi sáng của dân tộc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.