Giải Bài 4 trang 124 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Lập bảng vào vở theo mẫu sau để hệ thống hoá các kiến thức tiếng Việt đã được học trong học kì I:
| STT | Nội dung tiếng Việt | Khái niệm cần nắm vững | Dạng bài tập thực hành |
| --- | --- | --- | --- |
| | | | |
Gợi ý trả lời
Bảng hệ thống hoá kiến thức tiếng Việt đã học trong học kì I (Ngữ văn 8 – Kết nối tri thức, tập một):
| STT | Nội dung tiếng Việt | Khái niệm cần nắm vững | Dạng bài tập thực hành |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Biệt ngữ xã hội | Là những từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp, một nhóm xã hội nhất định (ví dụ: học sinh, người buôn bán…) nhằm giữ bí mật hoặc tạo dấu hiệu riêng của nhóm. | Nhận biết biệt ngữ trong câu/đoạn; giải thích nghĩa; cho biết biệt ngữ đó của nhóm người nào; nêu tác dụng khi dùng trong tác phẩm. |
| 2 | Từ ngữ địa phương | Là những từ ngữ chỉ được sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định, khác với từ ngữ toàn dân. | Tìm từ ngữ địa phương; tìm từ toàn dân tương ứng; nhận xét tác dụng của việc dùng từ địa phương trong văn bản. |
| 3 | Từ tượng hình và từ tượng thanh | Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật; từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người. | Xác định từ tượng hình, từ tượng thanh trong câu thơ/đoạn văn; phân tích giá trị gợi tả, gợi cảm; đặt câu có dùng loại từ này. |
| 4 | Biện pháp tu từ đảo ngữ | Là cách thay đổi trật tự thông thường của các thành phần câu (đưa từ ngữ cần nhấn mạnh lên trước) nhằm nhấn mạnh, tăng sức gợi hình, gợi cảm. | Chỉ ra câu có sử dụng đảo ngữ; khôi phục trật tự thông thường; nêu tác dụng của phép đảo ngữ. |
| 5 | Câu hỏi tu từ | Là câu có hình thức hỏi nhưng không nhằm mục đích hỏi để tìm câu trả lời, mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc, tạo giọng điệu cho lời văn. | Nhận biết câu hỏi tu từ; cho biết nội dung được khẳng định/bộc lộ; phân tích tác dụng. |
| 6 | Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng (từ Hán Việt) | Từ Hán Việt là từ mượn tiếng Hán, đọc theo âm Hán Việt; cần nắm nghĩa của các yếu tố cấu tạo để hiểu nghĩa của từ. | Giải nghĩa yếu tố Hán Việt; tìm những từ có chứa yếu tố đó; đặt câu, dùng từ Hán Việt đúng sắc thái. |
| 7 | Sắc thái nghĩa của từ ngữ và việc lựa chọn từ ngữ | Ngoài nghĩa cơ bản, từ ngữ còn mang sắc thái nghĩa (trang trọng – thân mật, khen – chê, cổ kính – hiện đại…); cần lựa chọn từ phù hợp hoàn cảnh. | So sánh sắc thái nghĩa của các từ gần nghĩa; chọn/thay từ cho phù hợp; nhận xét dụng ý của tác giả khi dùng từ. |
| 8 | Nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn | Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ; nghĩa hàm ẩn là phần người đọc tự suy ra từ câu chữ và tình huống giao tiếp. | Xác định nghĩa tường minh và nghĩa hàm ẩn của câu; giải thích hàm ý; phân tích tác dụng gây cười/châm biếm. |
| 9 | Trợ từ | Là những từ chuyên đi kèm từ ngữ khác để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá (những, có, chính, đích, ngay…). | Tìm trợ từ trong câu; cho biết ý nghĩa, thái độ mà trợ từ biểu thị; đặt câu có trợ từ. |
| 10 | Thán từ | Là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc (ôi, than ôi, trời ơi, a…) hoặc để gọi đáp (này, vâng, dạ, ơi…). | Nhận biết thán từ; phân loại thán từ bộc lộ cảm xúc / gọi đáp; nêu tác dụng; đặt câu có thán từ. |
Lưu ý cách làm: Em kẻ bảng vào vở theo đúng mẫu 4 cột, mỗi đơn vị kiến thức một dòng; cột "Khái niệm" ghi ngắn gọn, đúng định nghĩa trong SGK; cột "Dạng bài tập thực hành" nêu các kiểu bài đã luyện ở phần Thực hành tiếng Việt của từng bài học (Bài 1 → Bài 5, tập một).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.