Giải Câu 7 trang 15 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Trong truyện này, ngôn ngữ người kể chuyện và ngôn ngữ nhân vật đều mang đậm màu sắc lịch sử. Nêu một số ví dụ và cho biết tác dụng.
(văn bản: Lá cờ thêu sáu chữ vàng - Nguyễn Huy Tưởng)
Gợi ý trả lời
Nhận xét chung: Trong truyện, cả lời của người kể chuyện lẫn lời của các nhân vật đều sử dụng nhiều từ ngữ, cách xưng hô, nghi thức mang màu sắc của xã hội phong kiến thời Trần (thế kỉ XIII) — thời điểm diễn ra cuộc kháng chiến chống quân Nguyên. Có thể nêu một số ví dụ như sau:
a) Ngôn ngữ người kể chuyện:
- Dùng các danh từ, chức tước, địa danh của thời đại: *nhà vua, Thượng hoàng, các vương hầu, Hội nghị Bình Than, quân Nguyên, sứ giả, hành cung...*
- Dùng những từ ngữ cổ gợi không khí triều đình, quân ngũ xưa: *bệ kiến, thuyền ngự, lọng, cờ, gươm, giáo, voi trận...*
→ *Tác dụng:* tái hiện chân thực không gian lịch sử, đưa người đọc trở về bối cảnh triều đình nhà Trần và cuộc kháng chiến chống Nguyên - Mông, làm câu chuyện giàu tính chân thực và trang nghiêm.
b) Ngôn ngữ nhân vật:
- Cách xưng hô theo lễ nghi phong kiến: bề tôi tự xưng là *thần, tiểu nhân*; gọi vua là *bệ hạ, Quan gia*; gọi bậc trên là *Vương, Hầu*. Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản khi muốn được dự bàn việc nước đã khẩn khoản xin *bệ kiến quan gia*.
- Lời nói thể hiện khí phách, chí hướng theo tinh thần trung quân ái quốc của thời đại: quyết tâm *đánh giặc*, lời thề *phá cường địch, báo hoàng ân* (sáu chữ vàng thêu trên lá cờ).
→ *Tác dụng:* khắc họa đúng tính cách, vị thế và tâm lí của con người thời Trần; làm nổi bật lòng yêu nước, tinh thần quả cảm của Trần Quốc Toản và khí thế "Sát Thát" của cả dân tộc, đồng thời tạo sự thống nhất về màu sắc lịch sử giữa lời kể và lời nhân vật.
Kết luận: Việc sử dụng ngôn ngữ đậm màu sắc lịch sử ở cả hai bình diện giúp tác phẩm dựng lại sinh động một thời kì hào hùng của dân tộc, tăng tính chân thực, trang trọng và khơi dậy niềm tự hào về truyền thống chống ngoại xâm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.