Giải Bài 5 trang 128 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Nêu các kiểu bài viết, yêu cầu của từng kiểu bài và những đề tài mà em đã thực hành viết ở *Ngữ văn 8*, tập hai. Hãy lập một sơ đồ phù hợp để tóm tắt những nội dung đó.
Gợi ý trả lời
## Ôn tập học kì II – Bài 5 (trang 129)
Yêu cầu: Nêu các kiểu bài viết, yêu cầu của từng kiểu bài và những đề tài đã thực hành viết ở *Ngữ văn 8*, tập hai; lập sơ đồ tóm tắt.
Ở *Ngữ văn 8*, tập hai (Kết nối tri thức), em đã thực hành viết 6 kiểu bài (qua các Bài 6 → 9) như sau:
### a) Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (tác phẩm truyện) — Bài 6
Yêu cầu: Giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến khái quát; nêu ngắn gọn nội dung chính; nêu được chủ đề; chỉ ra và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật (cốt truyện, tình huống, ngôi kể, nghệ thuật xây dựng nhân vật, ngôn ngữ…); dùng bằng chứng từ tác phẩm; khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.
Đề tài đã thực hành: phân tích các truyện như *Lặng lẽ Sa Pa* (Nguyễn Thành Long), *Mắt sói* (Đa-ni-en Pen-nắc)…
###
b) Tập làm một bài thơ tự do — Bài 7
Yêu cầu: Thể hiện cảm xúc, suy nghĩ về con người, cuộc sống; số tiếng mỗi dòng và số dòng không bị ràng buộc, có thể gieo vần hoặc không; lựa chọn từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ phù hợp.
Đề tài: tình cảm gia đình, quê hương, thiên nhiên, tình bạn, mái trường…
###
c) Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ tự do — Bài 7
Yêu cầu: Giới thiệu bài thơ (nhan đề, tác giả) và nêu cảm nghĩ chung; nêu cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật, trích một số từ ngữ, hình ảnh gợi cảm xúc; bảo đảm bố cục đoạn (mở đoạn – thân đoạn – kết đoạn).
Đề tài: cảm nghĩ về một bài thơ tự do em yêu thích (ví dụ *Đồng chí*, *Lá đỏ*…).
###
d) Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học (chủ đề và nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật) — Bài 8
Yêu cầu: Giới thiệu tác phẩm; nêu rõ chủ đề; phân tích, làm sáng tỏ chủ đề và một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật; sử dụng bằng chứng tiêu biểu, xác đáng; khẳng định giá trị, ý nghĩa.
Đề tài: phân tích một truyện/đoạn trích theo hướng làm rõ chủ đề và nghệ thuật (ví dụ *Xe đêm*…).
###
e) Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên — Bài 9
Yêu cầu: Nêu rõ hiện tượng tự nhiên cần giải thích; giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra; trình bày theo trình tự hợp lí (nhân – quả, thời gian…); dùng từ ngữ, số liệu chính xác, khách quan, có thể dùng đề mục, hình ảnh minh họa.
Đề tài: nhật thực, nguyệt thực, cầu vồng, mưa đá, lũ lụt ở đồng bằng sông Cửu Long…
###
g) Viết văn bản kiến nghị về một vấn đề của đời sống — Bài 9
Yêu cầu (văn bản mang tính hành chính nên cần đủ thể thức): có quốc hiệu, tiêu ngữ; tên văn bản (*Bản kiến nghị…*); địa điểm, thời gian; ghi rõ người/cơ quan nhận và thông tin người kiến nghị; nêu rõ lí do, vấn đề và nội dung kiến nghị cụ thể; có chữ kí, họ tên người kiến nghị.
Đề tài: kiến nghị về vệ sinh trường học, an toàn giao thông trước cổng trường, bảo vệ môi trường ở địa phương…
---
### Sơ đồ tóm tắt (sơ đồ tư duy dạng cây)
```
CÁC KIỂU BÀI VIẾT — NGỮ VĂN 8, TẬP HAI
│
├── 1) NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (phân tích tác phẩm)
│ ├── Bài 6 · Phân tích tác phẩm TRUYỆN
│ │ • YC: giới thiệu TP → nội dung → chủ đề →
│ │ phân tích nghệ thuật (cốt truyện, nhân vật,
│ │ ngôi kể…) + bằng chứng → giá trị
│ │ • Đề tài: Lặng lẽ Sa Pa, Mắt sói…
│ └── Bài 8 · Phân tích CHỦ ĐỀ & NGHỆ THUẬT của TP
│ • YC: nêu chủ đề → làm rõ chủ đề + nét đặc sắc
│ nghệ thuật + bằng chứng → giá trị
│ • Đề tài: Xe đêm, một truyện/đoạn trích tự chọn
│
├── 2) VIẾT & CẢM THỤ THƠ (Bài 7)
│ ├── Tập làm một bài THƠ TỰ DO
│ │ • YC: bộc lộ cảm xúc; không gò số tiếng/số dòng;
│ │ dùng hình ảnh, biện pháp tu từ
│ │ • Đề tài: gia đình, quê hương, thiên nhiên…
│ └── Đoạn văn ghi lại CẢM NGHĨ về bài thơ tự do
│ • YC: giới thiệu bài thơ → cảm nghĩ nội dung +
│ nghệ thuật, có trích dẫn → đủ bố cục đoạn
│ • Đề tài: một bài thơ tự do yêu thích
│
└── 3) VĂN BẢN THÔNG TIN / HÀNH CHÍNH (Bài 9)
├── THUYẾT MINH giải thích một HIỆN TƯỢNG TỰ NHIÊN
│ • YC: nêu hiện tượng → nguyên nhân + cách
│ diễn ra → trình tự hợp lí, số liệu khách quan
│ • Đề tài: nhật thực, cầu vồng, mưa đá, lũ…
└── Văn bản KIẾN NGHỊ về một vấn đề đời sống
• YC: đủ thể thức (quốc hiệu, nơi nhận, người
kiến nghị, lí do – nội dung, chữ kí)
• Đề tài: vệ sinh trường học, ATGT, môi trường…
```
Kiểm tra lại: tập hai gồm 6 kiểu bài, phân bố ở Bài 6 (1 kiểu), Bài 7 (2 kiểu), Bài 8 (1 kiểu), Bài 9 (2 kiểu) — đủ và không trùng lặp.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.