Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 2 trang 112 SGK Ngữ văn 8

Ca dao (Ca dao người Việt - Nguyễn Xuân Kính chủ biên)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bài ca dao số 1 phê phán đối tượng nào? Tại sao đối tượng đó lại bị phê phán?
(văn bản: Ca dao người Việt, Nguyễn Xuân Kính (Chủ biên), NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2015)

Gợi ý trả lời

a) Bài ca dao số 1 phê phán đối tượng nào?

Bài ca dao số 1 (bài "Cái cò lặn lội bờ ao / Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng?...") phê phán hạng người đàn ông lười biếng, ham ăn chơi, nghiện ngập rượu chè — tiêu biểu là nhân vật "chú tôi". Rộng hơn, đây là lời chế giễu, phê phán những kẻ sống bê tha, vô tích sự, không chịu lao động trong xã hội.

b) Tại sao đối tượng đó lại bị phê phán?

- Bài ca dao dùng hình thức "mai mối", giới thiệu "chú tôi" với cô yếm đào, nhưng lại kể toàn những thói xấu: *"hay tửu hay tăm"* (nghiện rượu), *"hay nước chè đặc"* (nghiện chè), *"hay nằm ngủ trưa"* (lười nhác).

- Chữ "hay" lặp lại nhiều lần vốn để khen tài, ở đây lại dùng để kể tật xấu, tạo nên tiếng cười mỉa mai, châm biếm: cái "tài" duy nhất của chú tôi chỉ là ăn, uống và ngủ.

- Hai câu cuối *"Ngày thì ước những ngày mưa / Đêm thì ước những đêm thừa trống canh"* tô đậm bản chất lười biếng: chỉ mong trời mưa để khỏi làm, mong đêm dài để được ngủ nhiều.

⟹ Đối tượng bị phê phán vì những thói hư tật xấu ấy trái ngược với phẩm chất cần cù, chăm chỉ, chịu thương chịu khó của người lao động chân chính. Qua đó, nhân dân gửi gắm thái độ chê cười, nhắc nhở và lên án lối sống ăn bám, vô tích sự.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.