Giải Bài 3 trang 120 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Những sự việc, chi tiết nào thể hiện dấu ấn của trí tưởng tượng trong tác phẩm?
Gợi ý trả lời
Yêu cầu của câu hỏi: Trí tưởng tượng là năng lực hư cấu, sáng tạo của nhà văn — tạo ra những sự việc, chi tiết, hình ảnh không có (hoặc không thể có) trong đời thực nhưng lại giúp tô đậm chủ đề và sức hấp dẫn của tác phẩm. Để trả lời, em cần đọc lại văn bản mình đã chọn (đọc mở rộng), rồi tìm và chỉ ra những chỗ "phi hiện thực" ấy. Có thể dựa vào các dấu hiệu sau:
a) Những sự việc kì ảo, siêu nhiên không thể xảy ra trong thực tế
- Nhân vật có phép thuật, biến hóa, hóa thân (người hóa thành vật, vật biến thành người).
- Sự xuất hiện của thần, tiên, ma, yêu quái, đồ vật biết nói, loài vật biết tư duy và hành động như người.
- Những chuyến đi tới thế giới khác (thiên đình, âm phủ, xứ sở tưởng tượng), sự sống lại sau khi chết.
→ Đây là dấu ấn rõ nhất của trí tưởng tượng, vì chúng vi phạm quy luật tự nhiên của đời thực.
b) Những chi tiết được phóng đại, kì vĩ hóa
- Sức mạnh, tầm vóc, tài năng của nhân vật được thổi phồng (lớn nhanh như thổi, nhổ cây, dời núi, đi mây về gió…).
- Không gian, thời gian được co giãn khác thường (một ngày bằng mấy năm, đường đi vạn dặm trong chớp mắt).
→ Cho thấy nhà văn không sao chép hiện thực mà sáng tạo, cường điệu để gửi gắm ước mơ, quan niệm.
c) Những hình ảnh, thế giới do nhà văn hư cấu ra
- Bối cảnh, địa danh, nhân vật không có thật nhưng được miêu tả sống động như thật.
- Những giấc mơ, ảo giác, điều kì diệu bất ngờ làm thay đổi số phận nhân vật.
→ Thể hiện trí tưởng tượng phong phú, giúp tác phẩm vượt khỏi khuôn khổ ghi chép hiện thực.
Cách trình bày bài làm: Với tác phẩm cụ thể em đã đọc, hãy (1) gọi tên 2–3 sự việc/chi tiết thuộc các nhóm trên; (2) trích hoặc tóm tắt ngắn gọn chi tiết đó; (3) chỉ ra vì sao nó là sản phẩm của trí tưởng tượng (không có/không thể có trong thực tế) và tác dụng của nó (làm nổi bật chủ đề, gửi gắm ước mơ, tạo sức hấp dẫn, li kì).
*Ví dụ minh họa cách làm (với truyện cổ tích "Thạch Sanh"):* chi tiết Thạch Sanh là thái tử con Ngọc Hoàng đầu thai; được thiên thần dạy võ nghệ; niêu cơm ăn mãi không hết; tiếng đàn thần chữa bệnh và lui quân — tất cả đều là hư cấu kì ảo, thể hiện rõ dấu ấn trí tưởng tượng và ước mơ về công lí, hòa bình của nhân dân. Em hãy làm tương tự với văn bản của mình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.