Giải Bài 1 trang 120 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Nhan đề của cuốn sách có gì đáng chú ý? Chỉ ra mối quan hệ giữa nhan đề với một số yếu tố trong tác phẩm (thể loại, đề tài, nhân vật,...).
Gợi ý trả lời
Lưu ý: Đây là bài *Đọc mở rộng*, em tự chọn một cuốn sách đã đọc rồi vận dụng. Dưới đây là bài làm mẫu với cuốn tiểu thuyết *Đất rừng phương Nam* của Đoàn Giỏi để em tham khảo cách trình bày; em có thể thay bằng cuốn sách của mình.
a) Điều đáng chú ý ở nhan đề
- Nhan đề *Đất rừng phương Nam* ngắn gọn (bốn tiếng) nhưng gợi mở cả một không gian rộng lớn. Hai chữ "đất rừng" gợi thiên nhiên hoang sơ, trù phú; hai chữ "phương Nam" xác định một vùng miền cụ thể — Nam Bộ.
- Nhan đề không nêu tên nhân vật hay một sự kiện, mà gọi tên cả một vùng đất. Vì thế nó vừa khái quát, vừa khơi gợi trí tò mò: người đọc muốn biết đất và rừng phương Nam ấy có gì đặc biệt, con người ở đó sống ra sao.
b) Mối quan hệ giữa nhan đề với các yếu tố trong tác phẩm
- Với đề tài: Nhan đề nêu trực tiếp đề tài của tác phẩm — thiên nhiên và con người vùng đất Nam Bộ trong những năm kháng chiến chống Pháp. Toàn bộ câu chuyện xoay quanh cuộc sống nơi "đất rừng phương Nam".
- Với thể loại: Là một tiểu thuyết, tác phẩm có dung lượng lớn, nhiều nhân vật, nhiều cảnh vật; nhan đề mang tính bao quát đúng với tầm vóc rộng của thể loại tiểu thuyết (không bó hẹp vào một người hay một việc).
- Với không gian, bối cảnh: Nhan đề chính là không gian nghệ thuật chủ đạo: rừng U Minh, sông nước, chợ nổi, những cánh rừng tràm… — tất cả làm nên gương mặt của "đất rừng phương Nam".
- Với nhân vật: Qua hành trình lưu lạc của chú bé An, người đọc được dẫn đi khắp vùng đất ấy và gặp những con người Nam Bộ chất phác, nghĩa khí (má nuôi, tía nuôi, thằng Cò…). Nhan đề vì thế còn hé lộ tính cách con người gắn với vùng đất — rộng rãi, hào sảng như chính đất rừng phương Nam.
Kết luận: Nhan đề *Đất rừng phương Nam* vừa xác định đề tài, bối cảnh, vừa phù hợp với thể loại tiểu thuyết và góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Nam Bộ — trung tâm tư tưởng của tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.