Giải Câu hỏi 5 trang 110 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Ở truyện Treo biển, sự lặp lại tình huống bị chê – gỡ biển nhiều lần có tác dụng gì?
(văn bản: Treo biển (truyện cười dân gian Việt Nam))
Gợi ý trả lời
Nhắc lại tình huống trong truyện *Treo biển*: Nhà hàng treo tấm biển "Ở đây có bán cá tươi". Lần lượt có bốn người khách góp ý, mỗi người chê một chữ ("tươi", rồi "ở đây", rồi "có bán", rồi "cá"), và cứ mỗi lần bị chê, chủ nhà hàng lại cất bớt đi một chữ cho đến khi cất nốt cả tấm biển.
Sự lặp lại tình huống *bị chê – gỡ biển* nhiều lần có những tác dụng sau:
a) Tạo và dồn nén tiếng cười, tăng dần kịch tính cho truyện: Mỗi lần lặp lại là một nấc thang gây cười mới. Càng về sau, hành động gỡ biển càng vô lí, nên tiếng cười được bồi đắp, dâng cao dần và bật ra mạnh nhất ở kết thúc bất ngờ – cất luôn cả tấm biển. Cách lặp lại theo lối tăng tiến này là thủ pháp gây cười quen thuộc, rất đặc trưng của truyện cười dân gian.
b) Tô đậm, khắc sâu tính cách nhân vật và làm nổi bật ý nghĩa phê phán: Việc lặp lại nhiều lần cho thấy rõ chủ nhà hàng không có chủ kiến, ba phải, ai nói gì cũng nghe và làm theo một cách máy móc, không suy xét đúng – sai. Phải lặp đi lặp lại nhiều lần thì thói "gió chiều nào theo chiều ấy" ấy mới hiện ra đầy đủ và trở nên lố bịch, đáng cười.
c) Làm bật lên bài học, ý nghĩa giáo dục của truyện: Qua sự lặp lại được đẩy đến mức phi lí, truyện phê phán kiểu người thiếu lập trường, nhẹ dạ nghe theo người khác mà đánh mất chính kiến của mình; đồng thời nhắc nhở: khi làm việc gì cũng cần có suy nghĩ, cân nhắc, tiếp thu ý kiến người khác nhưng phải biết chọn lọc, giữ vững quan điểm đúng đắn của bản thân.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.