Giải Câu 5 trang 74 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Tình cảm của tác giả với quê hương được thể hiện như thế nào trong bài thơ?
(văn bản: Quê hương (Tế Hanh))
Gợi ý trả lời
Câu 5 (trang 75): Tình cảm của tác giả với quê hương được thể hiện như thế nào trong bài thơ?
Bài thơ *Quê hương* là tiếng lòng tha thiết của Tế Hanh dành cho mảnh đất chôn nhau cắt rốn — một làng chài ven biển. Tình cảm ấy được bộc lộ qua nhiều phương diện:
a) Nỗi nhớ quê da diết khi xa cách. Bài thơ được viết khi tác giả đang sống xa quê, vì thế mọi hình ảnh về làng chài đều hiện lên trong hồi tưởng. Tình yêu quê hương trước hết chính là nỗi nhớ thương thường trực, được nói thẳng ở khổ cuối: *"Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ"*. Nhà thơ nhớ cụ thể "màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi", nhớ "con thuyền rẽ sóng" và đặc biệt là "cái mùi nồng mặn" rất riêng của quê hương.
b) Tình yêu, niềm tự hào với vẻ đẹp của cảnh và người lao động nơi làng chài. Tác giả dựng lại bức tranh quê thật đẹp và đầy sức sống: cảnh đoàn thuyền ra khơi trong buổi "trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng"; hình ảnh người dân chài khỏe khoắn, con thuyền "hăng như con tuấn mã", cánh buồm được so sánh, nhân hóa như "mảnh hồn làng". Qua đó thấy được sự gắn bó, am hiểu và niềm tự hào của nhà thơ đối với cuộc sống lao động của quê mình.
c) Sự trân trọng, gắn bó sâu nặng được thể hiện bằng những hình ảnh, giác quan đậm chất quê. Tình cảm quê hương không chung chung mà cụ thể, chân thực: từ màu sắc (nước xanh, cá bạc, buồm vôi) đến mùi vị ("mùi nồng mặn"). Chi tiết "Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!" cho thấy quê hương đã thấm vào máu thịt, trở thành một phần tâm hồn nhà thơ.
Nhận xét chung: Bằng giọng thơ tha thiết cùng những hình ảnh so sánh, nhân hóa giàu sức gợi, Tế Hanh đã thể hiện một tình yêu quê hương trong sáng, sâu nặng — vừa là niềm tự hào về vẻ đẹp của cảnh và người làng chài, vừa là nỗi nhớ thương khôn nguôi của người con xa quê.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.