Giải Câu 5 trang 60 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Đoạn thứ hai: (1) Nhưng quan điểm ấy dường như không phù hợp với ông. (2) Những gì ông thấy không giống như lời bố mẹ ông nói. (3) Ông cảm thấy yêu mến và tin tưởng tất cả mọi người xung quanh. (4) Ông thấy cuộc sống là chốn bình yên và an toàn. (5) Kết quả là ông nhận ra mình khác biệt với chính gia đình mình. (6) Chưa bao giờ ông cảm thấy tự tin với quan điểm của mình, bởi gia đình ông luôn cho rằng quan điểm đó là hoàn toàn sai lầm. (7) Mỗi khi ông và mẹ trò chuyện về một người nào đó và ông khen ngợi họ dễ thương, tốt bụng, thế nào mẹ ông cũng ngán ngẩm: "Cứ chờ mà xem!". (Đoạn thứ nhất nằm ở trang trước.)
Hai đoạn văn trên sắp xếp đúng trật tự trong văn bản. Em thử hoán đổi vị trí hai đoạn cho nhau và rút ra nhận xét.
Gợi ý trả lời
a) Thử hoán đổi vị trí hai đoạn văn
Khi hoán đổi, đoạn thứ hai (đoạn trích ở trên: từ câu (1) "Nhưng quan điểm ấy dường như không phù hợp với ông" đến câu (7)) được đưa lên đứng trước, còn đoạn thứ nhất (ở trang trước, nêu "quan điểm" chung của gia đình, bố mẹ về cách nhìn người khác) bị đẩy xuống đứng sau.
b) Nhận xét về tính liên kết và mạch lạc
- Khi đổi chỗ, văn bản lập tức trở nên khó hiểu, thiếu mạch lạc. Mở đầu đoạn thứ hai có từ ngữ nối và từ ngữ thay thế: *"Nhưng"* (phép nối, biểu thị quan hệ tương phản) và *"quan điểm ấy"* (phép thế, thay cho một quan điểm đã được nói đến trước đó). Những từ ngữ này chỉ có nghĩa khi đã có đoạn thứ nhất đứng trước giới thiệu *"quan điểm"* của gia đình, bố mẹ về mọi người. Nếu đưa đoạn hai lên đầu, người đọc không biết *"quan điểm ấy"* là quan điểm nào, và chữ *"Nhưng"* không còn đối tượng để tương phản.
- Về nội dung, hai đoạn được sắp xếp theo trình tự lô-gíc nhân quả: đoạn một nêu quan điểm, cách nghĩ chung của gia đình → đoạn hai cho thấy nhân vật "ông" không đồng tình, nhận ra mình *"khác biệt với chính gia đình mình"*. Đổi chỗ sẽ làm đảo lộn trật tự nguyên nhân – kết quả, phá vỡ sự phát triển ý của văn bản.
- Kết luận: Không thể hoán đổi vị trí hai đoạn. Trật tự ban đầu bảo đảm cả tính liên kết (nhờ phép nối "Nhưng", phép thế "quan điểm ấy") lẫn tính mạch lạc (các ý nối tiếp nhau hợp lô-gíc). Việc hoán đổi khiến các phương tiện liên kết mất tác dụng, mạch ý đứt gãy, văn bản trở nên rời rạc, tối nghĩa. Điều đó cho thấy trật tự sắp xếp các đoạn trong một văn bản là có chủ ý và góp phần tạo nên sự liên kết, mạch lạc cho văn bản.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.