Giải Bài 1 trang 71 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Xác định người kể chuyện và ngôi kể trong từng phần của đoạn trích.
(văn bản: Người thầy đầu tiên – Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp)
Gợi ý trả lời
Bài 1 (trang 72) – Người thầy đầu tiên (Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp)
Yêu cầu: Xác định người kể chuyện (ai kể) và ngôi kể (ngôi thứ mấy) trong *từng phần* của đoạn trích.
Nhận xét chung: Đoạn trích trong SGK được chia thành 4 phần. Cả bốn phần đều dùng ngôi kể thứ nhất (người kể xưng *"tôi"*), nhưng điều đặc biệt là người kể chuyện thay đổi: khi thì là *người họa sĩ*, khi thì là *cô bé An-tư-nai*. Đây chính là nghệ thuật "truyện lồng trong truyện".
a) Phần (1) – Mở đầu đoạn trích (người họa sĩ nhận được thư và hồi tưởng):
- *Người kể chuyện:* người họa sĩ.
- *Ngôi kể:* ngôi thứ nhất (nhân vật xưng *"tôi"* trực tiếp kể lại, giới thiệu hoàn cảnh và dẫn vào câu chuyện).
b) Phần (2) – Kể về thầy Đuy-sen và lũ trẻ đi học, cảnh thầy cõng các em qua suối:
- *Người kể chuyện:* An-tư-nai (cô bé – sau là viện sĩ).
- *Ngôi kể:* ngôi thứ nhất (xưng *"tôi"*, có khi xưng *"chúng tôi"* khi nói về bọn trẻ – vẫn là ngôi thứ nhất).
c) Phần (3) – Kể tiếp kỉ niệm về thầy, tình cảm biết ơn, hình ảnh hai cây phong:
- *Người kể chuyện:* An-tư-nai.
- *Ngôi kể:* ngôi thứ nhất (xưng *"tôi"*).
d) Phần (4) – Kết đoạn, trở lại với suy nghĩ của người họa sĩ về việc vẽ bức tranh về thầy Đuy-sen:
- *Người kể chuyện:* người họa sĩ.
- *Ngôi kể:* ngôi thứ nhất (xưng *"tôi"*).
Tác dụng: Việc luân phiên hai người kể ở ngôi thứ nhất (người họa sĩ ở phần đầu – cuối bao lấy lời kể của An-tư-nai ở phần giữa) làm câu chuyện về thầy Đuy-sen hiện lên vừa chân thực, xúc động (qua lời người trong cuộc – An-tư-nai) vừa được đánh giá, trân trọng ở tầm khái quát (qua cái nhìn của người họa sĩ).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.