Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Câu 3 trang 47 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt (Nghĩa của từ ngữ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Ta thường gặp những cụm từ như mùi vị thức ăn, mùi vị trái chín, mùi vị của nước giải khát,… Nghĩa của mùi vị trong những trường hợp đó có giống với nghĩa của mùi vị trong cụm từ mùi vị quê hương hay không? Vì sao?

Gợi ý trả lời

a) Trả lời: Nghĩa của từ *mùi vị* trong các cụm từ *mùi vị thức ăn*, *mùi vị trái chín*, *mùi vị của nước giải khát* không giống với nghĩa của *mùi vị* trong cụm từ *mùi vị quê hương*.

b) Giải thích vì sao:

- Trong các cụm *mùi vị thức ăn*, *mùi vị trái chín*, *mùi vị của nước giải khát*, từ *mùi vị* được dùng với nghĩa gốc: chỉ cái mà con người cảm nhận được một cách cụ thể bằng các giác quan — mũi (ngửi thấy mùi) và lưỡi (nếm thấy vị) như chua, cay, mặn, ngọt, thơm… Đây là những sự vật có thật, có thể ngửi và nếm trực tiếp.

- Trong cụm *mùi vị quê hương*, từ *mùi vị* được dùng với nghĩa chuyển (nghĩa ẩn dụ). Quê hương không phải là món ăn hay thức uống để ngửi, nếm bằng mũi, lưỡi. *Mùi vị* ở đây chỉ những nét riêng, bản sắc, những cảm xúc, kỉ niệm, tình cảm thân thuộc gợi lên hình ảnh và tâm hồn của quê hương, được cảm nhận bằng tâm hồn, tình cảm chứ không phải bằng giác quan.

- Như vậy, hai cách dùng này là hiện tượng chuyển nghĩa của từ: từ nghĩa gốc (cảm nhận cụ thể bằng giác quan) chuyển sang nghĩa mới trừu tượng (cảm nhận bằng tâm hồn). Chúng có liên hệ với nhau nhưng không đồng nhất về nghĩa.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.