Giải Câu 1 trang 119 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: […] Tôi đang chuẩn bị làm phẫu thuật đó cho con Li-đinh. Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn. Nhưng nếu những người khác cũng theo chân nó mà thâm nhập vào biển cả thì cuộc sống sẽ khác hẳn. Lúc đó con người sẽ thắng được nước, một lực lượng hùng mạnh của thiên nhiên, một cách dễ dàng. Các ngài hẳn biết lực lượng đó thế nào rồi. Các ngài hẳn biết diện tích các đại dương là 316 triệu 50 ngàn km². Hơn 7 phần 10 diện tích Trái Đất bị nước bao phủ. Khoảng nước mênh mông đó với những trữ lượng cá vô cùng tận về thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp có thể chứa được hàng triệu, hàng tỉ người. Hơn 316 triệu km² chỉ là diện tích, là bề mặt. Mà con người thì lại có thể ở dưới nước thành nhiều tầng. Hàng tỉ con người có thể sống thênh thang thoải mái dưới nước.
[…] Nghe giáo sư Xan-va-tô (Salvator) nói, tất cả những người có mặt tại toà hôm nay dường như đã trông thấy cái thế giới ngầm dưới nước được con người chinh phục. Nếu chế ngự được biển cả thì sẽ có lợi biết bao!
(A-lếch-xan-đơ-rơ Bê-li-a-ép (Aleksandr Belyaev), Người cá, Lê Phương dịch, NXB Lao động, Hà Nội, 2013, tr. 224 – 225, 227)
Chọn phương án đúng (làm vào vở)
Đoạn trích lấy từ văn bản thuộc loại hay thể loại nào?
A. Văn bản nghị luận
B. Truyện khoa học viễn tưởng
C. Truyện đồng thoại
D. Văn bản thông tin
Gợi ý trả lời
Xác định loại/thể loại văn bản
a) Căn cứ vào nội dung đoạn trích:
- Đoạn trích nói về Ích-chi-an — "người cá đầu tiên trên Trái Đất", người "sống trong thế giới của cá" và có thể thở, sống dưới nước. Đây là một hình tượng con người được cải tạo bằng khoa học (nhờ phẫu thuật của giáo sư Xan-va-tô) — một điều chưa có trong thực tế, dựa trên trí tưởng tượng về khả năng của khoa học.
- Đoạn trích còn hình dung viễn cảnh con người "chinh phục", "chế ngự được biển cả", sống "nhiều tầng" dưới nước, khai thác trữ lượng cá vô tận — tức là tưởng tượng về tương lai khoa học của loài người.
b) Căn cứ vào xuất xứ: Văn bản *Người cá* của nhà văn Nga A-lếch-xan-đơ-rơ Bê-li-a-ép — một tác giả nổi tiếng về truyện khoa học viễn tưởng.
c) Đối chiếu đặc điểm thể loại:
- Đây là một câu chuyện có nhân vật (Ích-chi-an, giáo sư Xan-va-tô...), có tình huống → không phải văn bản nghị luận (A) hay văn bản thông tin (D).
- Nhân vật là con người được khoa học cải tạo, không phải loài vật được nhân hoá → không phải truyện đồng thoại (C).
- Nội dung dựa trên những tưởng tượng, phát minh khoa học về khả năng con người sống dưới nước → đúng với truyện khoa học viễn tưởng.
Kết luận: Chọn đáp án B. Truyện khoa học viễn tưởng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.