Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài 1 trang 107 SGK Ngữ văn 7

Đọc và trò chuyện cùng tác giả   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Mon và Mên đang ở đâu?

Một buổi sớm mùa hè, sau cơn mưa, tôi đã gặp một cậu bé trên triền đê sông Đáy. Chúng tôi đã trò chuyện cùng nhau về Bầy chim chìa vôi. Cậu bé đã "phỏng vấn" tôi:

– Chú Thiều ơi, chú đã gặp Mon và Mên bao giờ và ở đâu?

– Chú đã gặp hai cậu bé này trong chính tuổi thơ của mình. Bởi anh em họ là bạn cùng lứa tuổi với chú. Bọn chú là những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở một ngôi làng ven bờ sông Đáy. Suốt tuổi thơ, sông Đáy trở thành người bạn thân thiết của bọn chú. Trong những lùm dứa dại, bụi tầm xuân, những đám cỏ đuôi chó,… là một thế giới kì thú của chim chóc và côn trùng. Chính thế mà bọn chú chứng kiến

Đọc bài thuật lại cuộc "phỏng vấn" rất thú vị của một độc giả nhỏ tuổi với nhà văn Nguyễn Quang Thiều – tác giả truyện ngắn Bầy chim chìa vôi – để có thể hiểu thêm về sự ra đời và cuộc sống của nhân vật do nhà văn sáng tạo trong tác phẩm.
Trả lời câu hỏi

a. Mon và Mên là ai trong mối quan hệ với nhà văn – tác giả truyện ngắn Bầy chim chìa vôi?

b. Vì sao nhà văn khẳng định rằng "tất cả lũ trẻ làng chú đều thức để lắng nghe tiếng mưa, cùng nghĩ về bãi sông và lo cho bầy chim chìa vôi non"?

c. Cậu bé – người "phỏng vấn" tác giả – ngạc nhiên vì điều gì?

d. Ngoài Mon và Mên, ai là người có trải nghiệm và kỉ niệm sâu sắc về đêm mưa, bãi sông và bầy chim chìa vôi?

e. Theo em, Mon và Mên đang ở đâu? Bầy chim chìa vôi đã bay đi đâu?

Gợi ý trả lời

a. Mon và Mên là ai trong mối quan hệ với nhà văn?

Trong cuộc "phỏng vấn", nhà văn Nguyễn Quang Thiều cho biết Mon và Mên là hai người bạn thời thơ ấu của chú – là những đứa trẻ cùng lứa tuổi với tác giả. Cả nhà văn và hai anh em Mon, Mên đều sinh ra, lớn lên ở một ngôi làng ven bờ sông Đáy. Như vậy, Mon và Mên không chỉ là nhân vật do nhà văn sáng tạo mà còn bước ra từ chính những người bạn, những kỉ niệm tuổi thơ có thật của tác giả bên dòng sông Đáy.

b. Vì sao nhà văn khẳng định "tất cả lũ trẻ làng chú đều thức để lắng nghe tiếng mưa, cùng nghĩ về bãi sông và lo cho bầy chim chìa vôi non"?

Nhà văn khẳng định được điều ấy vì chính ông là người trong cuộc: ông cùng lũ trẻ trong làng đã lớn lên bên sông Đáy, xem sông và thế giới chim chóc, côn trùng là người bạn thân thiết, là một phần máu thịt của tuổi thơ. Những đứa trẻ ấy gắn bó, yêu thương và thấu hiểu thiên nhiên nên trong đêm mưa, chúng lo lắng cho bầy chim non ngoài bãi sông như lo cho chính mình. Đó là trải nghiệm và tình cảm có thật mà nhà văn từng sống qua, nên ông nói bằng tất cả sự chắc chắn và xúc động.

c. Cậu bé – người "phỏng vấn" – ngạc nhiên vì điều gì?

Cậu bé ngạc nhiên vì tưởng Mon và Mên chỉ là nhân vật hư cấu trong trang sách, vậy mà nhà văn lại nói mình đã thực sự gặp, đã quen biết hai cậu bé ấy ngay trong tuổi thơ của mình. Điều bất ngờ là ranh giới giữa nhân vật văn học và con người ngoài đời bỗng được xoá nhoà: những nhân vật trong truyện hoá ra được khơi nguồn từ những người bạn, những kỉ niệm có thật của tác giả.

d. Ngoài Mon và Mên, ai là người có trải nghiệm và kỉ niệm sâu sắc về đêm mưa, bãi sông và bầy chim chìa vôi?

Đó chính là nhà văn Nguyễn Quang Thiều và cả lũ trẻ trong làng của ông thuở nhỏ. Họ cùng lớn lên bên sông Đáy, cùng thức trong đêm mưa, cùng nghĩ về bãi sông và lo cho bầy chim non. Chính những trải nghiệm, kỉ niệm sâu sắc ấy đã trở thành chất liệu để nhà văn viết nên truyện ngắn *Bầy chim chìa vôi*.

e. Theo em, Mon và Mên đang ở đâu? Bầy chim chìa vôi đã bay đi đâu? *(câu hỏi mở – nêu suy nghĩ riêng)*

Theo em, Mon và Mên vẫn đang sống mãi trong trang sách và trong kí ức tuổi thơ của nhà văn, cũng như trong lòng mỗi bạn đọc. Hai cậu bé tượng trưng cho tuổi thơ hồn nhiên, trong sáng và giàu tình yêu thiên nhiên của những đứa trẻ làng quê ven sông. Còn bầy chim chìa vôi đã cất cánh an toàn bay về phía bầu trời rộng lớn, bay vào cuộc sống tự do – như lời nhắn nhủ rằng cái đẹp, sự sống non nớt sẽ được chở che và trưởng thành khi có tình yêu thương, sự quan tâm của con người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.