Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 5 trang 111 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt (bài Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau và cho biết cách so sánh trong câu này có gì khác so với cách so sánh trong những câu văn ở bài tập 2:

Nhựa sống ở trong người căng lên như máu cũng căng lên trong lộc của loài nai, như mầm non của cây cối, nằm im mãi không chịu được, phải trồi ra thành những cái lá nhỏ ti ti giơ tay vẫy những cặp uyên ương đứng cạnh.

Gợi ý trả lời

a) Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn

Trong câu, tác giả so sánh *nhựa sống ở trong người căng lên* với hai hình ảnh: *máu cũng căng lên trong lộc của loài nai* và *mầm non của cây cối... phải trồi ra thành những cái lá nhỏ ti ti*.

Tác dụng:

- Biến cái vô hình, trừu tượng (sức sống, nhựa sống trong con người) thành những hình ảnh cụ thể, hữu hình, có thể hình dung được (máu căng trong lộc nai, mầm non trồi thành lá).
- Diễn tả một cách sinh động, gợi cảm sức sống mãnh liệt, dạt dào, căng tràn đang trỗi dậy trong lòng người khi mùa xuân đến — một sức sống trào dâng, không thể kìm nén, tự nhiên bật ra như quy luật của đất trời, cỏ cây.
- Gắn sức sống của con người với sức sống của thiên nhiên, vạn vật mùa xuân, cho thấy con người hòa cùng nhịp sống rạo rực của trời đất; qua đó bộc lộ tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thiết tha của tác giả.

b) Cách so sánh trong câu này khác với cách so sánh ở các câu văn trong bài tập 2

- Ở bài tập 2, mỗi câu thường chỉ là một phép so sánh đơn giản: một sự vật (vế A) được so sánh với một hình ảnh (vế B) theo kiểu *A như B*.
- Còn ở câu này, một sự vật (vế A: *nhựa sống... căng lên*) được so sánh cùng lúc với nhiều hình ảnh (nhiều vế B nối tiếp nhau: *như máu... căng lên trong lộc của loài nai*, *như mầm non của cây cối...*). Đây là so sánh trùng điệp, nhiều tầng bậc.
- Hơn nữa, các vế B ở đây không phải là hình ảnh tĩnh, đơn lẻ mà là những hình ảnh mở rộng, có trạng thái, hành động cụ thể (mầm non *nằm im mãi không chịu được, phải trồi ra thành những cái lá nhỏ ti ti...*), khiến phép so sánh dài hơn, giàu sức gợi và sinh động hơn hẳn các câu so sánh ngắn gọn ở bài tập 2.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.