Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 1 trang 110 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: a. Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng…

b. Đẹp quá đi, mùa xuân ơi – mùa xuân của Hà Nội thân yêu, của Bắc Việt thương mến.

Đọc hai câu văn sau và thực hiện những yêu cầu bên dưới:

(1) Nêu công dụng của dấu gạch ngang trong các câu văn trên.

(2) Theo em, nếu không có các cụm từ được tách ra bởi dấu gạch ngang thì nội dung của những câu văn trên sẽ thay đổi như thế nào?

Gợi ý trả lời

(1) Công dụng của dấu gạch ngang trong các câu văn

- Câu a: "Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân...". Ở đây có một *cặp* dấu gạch ngang. Cặp dấu gạch ngang dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu: phần "mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội" được tách ra để nói rõ hơn cho cụm "mùa xuân của tôi" (đó là mùa xuân nào, của vùng đất nào).

- Câu b: "Đẹp quá đi, mùa xuân ơi – mùa xuân của Hà Nội thân yêu, của Bắc Việt thương mến.". Dấu gạch ngang ở đây cũng dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích: phần "mùa xuân của Hà Nội thân yêu, của Bắc Việt thương mến" giải thích, nói rõ thêm cho tiếng gọi "mùa xuân ơi", đồng thời bộc lộ tình cảm yêu mến, gắn bó của tác giả.

→ Trong cả hai câu, dấu gạch ngang đều có công dụng đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích cho từ ngữ đứng trước nó.

(2) Nếu không có các cụm từ được tách ra bởi dấu gạch ngang

Nếu bỏ đi các cụm từ nằm trong (hoặc sau) dấu gạch ngang thì hai câu văn vẫn đúng ngữ pháp, nhưng:

- Câu văn chỉ còn nói chung chung: "Mùa xuân của tôi là mùa xuân có mưa riêu riêu..." và "Đẹp quá đi, mùa xuân ơi." → mất đi phần giải thích cụ thể cho biết đó là mùa xuân của Bắc Việt, của Hà Nội.

- Nội dung trở nên kém cụ thể, kém rõ ràng: người đọc không biết chính xác tác giả đang nói tới mùa xuân của vùng đất nào, tình cảm hướng về đâu.

- Quan trọng hơn, câu văn giảm hẳn sắc thái biểu cảm: không còn thể hiện được tình cảm yêu thương, tự hào, gắn bó tha thiết của tác giả với mùa xuân Hà Nội, mùa xuân Bắc Việt — điều được gửi gắm qua các từ "thân yêu", "thương mến".

→ Như vậy, các cụm từ được tách ra bởi dấu gạch ngang vừa bổ sung thông tin cụ thể, vừa làm tăng giá trị biểu cảm cho câu; thiếu chúng, câu văn sẽ nghèo nàn về nội dung và nhạt nhòa về cảm xúc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.