Giải Bài 4 trang 96 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Chỉ ra các biện pháp tu từ trong những dòng thơ sau và nêu tác dụng của chúng:
a.
Ao làng trăng tắm, mây bơi
Nước trong như nước mắt người tôi yêu.
b.
Nằm dưới hàng me, nghe tre thổi sáo.
c.
Me non cong vắt lưỡi liềm
Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.
d.
Tre thổi khúc khích, mây chìm lắng nghe.
Gợi ý trả lời
a.
Ao làng trăng tắm, mây bơi
Nước trong như nước mắt người tôi yêu.
- Biện pháp nhân hóa: "trăng tắm", "mây bơi" — dùng các từ chỉ hoạt động của con người (tắm, bơi) để gọi tả trăng và mây.
- Biện pháp so sánh: "Nước trong như nước mắt người tôi yêu" — so sánh *nước ao* với *nước mắt người tôi yêu* (từ so sánh: *như*).
- Tác dụng: Làm cho cảnh ao làng trở nên sống động, có hồn; trăng, mây như đang vui đùa, gần gũi với con người. Phép so sánh gợi vẻ trong trẻo, long lanh của làn nước, đồng thời thể hiện tình cảm tha thiết, trân trọng của nhân vật đối với người mình yêu.
b.
Nằm dưới hàng me, nghe tre thổi sáo.
- Biện pháp nhân hóa: "tre thổi sáo" — gán cho tre hành động của con người (thổi sáo).
- Tác dụng: Gợi âm thanh của gió luồn qua rặng tre nghe như tiếng sáo du dương; làm cảnh vật thiên nhiên trở nên gần gũi, thơ mộng, có tâm hồn, khiến người đọc cảm nhận được vẻ thanh bình, nên thơ của làng quê.
c.
Me non cong vắt lưỡi liềm
Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ.
- Biện pháp so sánh:
+ "Me non cong vắt lưỡi liềm" — so sánh *quả me non cong* với *lưỡi liềm* (so sánh ngầm, lược bỏ từ so sánh).
+ "Lá xanh như dải lụa mềm lửng lơ" — so sánh *lá me xanh* với *dải lụa mềm* (từ so sánh: *như*).
- Tác dụng: Giúp người đọc hình dung cụ thể, sinh động hình dáng cong cong của quả me non và vẻ mềm mại, thướt tha của những chiếc lá; làm cho câu thơ giàu hình ảnh, gợi cảm, thể hiện cái nhìn tinh tế, yêu mến thiên nhiên của tác giả.
d.
Tre thổi khúc khích, mây chìm lắng nghe.
- Biện pháp nhân hóa: "tre thổi khúc khích" (tre cười/reo khúc khích), "mây... lắng nghe" — gán cho tre, mây những hoạt động, cảm xúc của con người.
- Tác dụng: Làm cho cảnh vật trở nên sinh động, có tâm hồn như con người; tre như đang reo vui, mây như lặng im thưởng thức, gợi khung cảnh thiên nhiên gần gũi, giao hòa, tràn đầy sức sống và chất thơ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.