Giải Bài 1 trang 95 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Giải thích nghĩa của từ thở được dùng trong dòng thơ Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ. Chỉ ra sự khác biệt về nghĩa của từ thở trong ngữ cảnh này với từ thở trong câu: Em bé thở đều đều khi ngủ say.
Gợi ý trả lời
a) Giải thích nghĩa của từ *thở* trong dòng thơ Mái lá khoan thai thở làn khói nhẹ:
Trong dòng thơ, mái nhà (mái lá) được nhân hóa như một con người đang "thở". Ở đây, từ *thở* có nghĩa là từ từ, nhẹ nhàng nhả (đưa) làn khói bếp bay lên. Làn khói lan tỏa chầm chậm khỏi mái nhà được ví như hơi thở khoan thai, êm dịu của con người, gợi khung cảnh làng quê thanh bình, ấm cúng, yên ả.
→ Đây là nghĩa chuyển của từ *thở*, được tạo ra nhờ biện pháp tu từ nhân hóa, khiến sự vật trở nên sống động, có hồn.
b) Sự khác biệt về nghĩa của từ *thở* so với câu Em bé thở đều đều khi ngủ say:
Trong câu này, *thở* mang nghĩa gốc, chỉ hoạt động sinh lí của con người: hít không khí vào và đưa không khí ra khỏi cơ thể (bằng mũi, miệng) để duy trì sự sống. Chủ thể của hành động là một con người thật (em bé).
So sánh:
- *thở* trong "Em bé thở đều đều": dùng theo nghĩa gốc — chỉ hoạt động hô hấp thật sự của con người.
- *thở* trong "Mái lá... thở làn khói nhẹ": dùng theo nghĩa chuyển (nhờ phép nhân hóa) — chỉ việc mái nhà "nhả" làn khói ra nhẹ nhàng như hơi thở, làm cho hình ảnh thơ giàu sức gợi và có hồn hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.