Giải Bài 3 trang 93 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Theo em, trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, biện pháp tu từ nào có vị trí nổi bật nhất? Hãy cho biết tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ đó.
(văn bản: Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải))
Gợi ý trả lời
Nêu ý kiến: Theo em, trong bài thơ *Mùa xuân nho nhỏ*, biện pháp tu từ ẩn dụ — qua hình ảnh "mùa xuân nho nhỏ" — có vị trí nổi bật nhất. (Có thể kết hợp nói thêm về điệp ngữ vì hai biện pháp này hỗ trợ cho nhau.)
a) Biện pháp tu từ nổi bật nhất — ẩn dụ "mùa xuân nho nhỏ":
- "Mùa xuân nho nhỏ" là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc, đồng thời là nhan đề của cả bài thơ nên có vị trí bao trùm, nổi bật nhất.
- Mùa xuân vốn là của thiên nhiên, đất trời; ở đây nhà thơ dùng "mùa xuân nho nhỏ" để chỉ một cuộc đời, một phần đóng góp khiêm nhường, lặng lẽ của mỗi con người dành cho cuộc đời chung, cho đất nước.
b) Tác dụng của việc sử dụng biện pháp ẩn dụ đó:
- Làm cho câu thơ hàm súc, gợi hình, gợi cảm: một hình ảnh nhỏ bé, cụ thể ("mùa xuân nho nhỏ") lại chứa đựng ý nghĩa lớn lao về lẽ sống.
- Thể hiện sâu sắc chủ đề, ước nguyện của nhà thơ: mong muốn được hóa thân, cống hiến một cách thầm lặng, chân thành ("Lặng lẽ dâng cho đời") dù ở "tuổi hai mươi" hay "khi tóc bạc".
- Khơi gợi ở người đọc tình yêu cuộc sống và ý thức sống đẹp, sống có ích: mỗi người hãy là một "mùa xuân nho nhỏ" góp vào mùa xuân lớn của dân tộc.
- Hình ảnh ẩn dụ này còn kết hợp với điệp ngữ ("ta làm…", "dù là…") và các hình ảnh "con chim hót", "một cành hoa", "một nốt trầm" để nhấn mạnh, làm nổi bật ước nguyện cống hiến tha thiết mà khiêm nhường của tác giả.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.