Giải Câu hỏi trang 16 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Việc tác giả ghép hai câu chuyện khác nhau vào trong cùng một văn bản có ý nghĩa gì? Theo em, nếu bớt đi một câu chuyện, ý nghĩa của văn bản có thể bị ảnh hưởng như thế nào?
(văn bản: Con hổ có nghĩa (Dương Tuấn Anh dịch))
Gợi ý trả lời
a) Ý nghĩa của việc ghép hai câu chuyện vào cùng một văn bản
Văn bản *Con hổ có nghĩa* gồm hai câu chuyện tách biệt:
- Câu chuyện thứ nhất: con hổ đền ơn bà đỡ Trần vì đã giúp hổ cái sinh con — hổ tặng bà một cục bạc, nhờ đó bà sống qua năm mất mùa đói kém.
- Câu chuyện thứ hai: con hổ trán trắng được bác tiều phu gỡ khúc xương mắc trong họng — hổ nhớ ơn suốt đời, thường mang mồi đến biếu, và khi bác mất thì đến bên quan tài tỏ lòng thương tiếc, mỗi dịp giỗ lại đưa thú rừng đến.
Việc ghép hai câu chuyện lại có những ý nghĩa sau:
- Cùng tô đậm một chủ đề: lòng biết ơn, cái "nghĩa" của con hổ. Hai câu chuyện tuy khác nhau về nhân vật và tình tiết nhưng đều nói về việc con vật tưởng hung dữ lại sống rất có tình, có nghĩa, biết nhớ ơn người đã cứu giúp mình. Nhắc lại chủ đề hai lần giúp bài học trở nên sâu sắc, có sức thuyết phục hơn là chỉ kể một lần.
- Tạo ra mức độ tăng tiến (nâng cao dần cái nghĩa). Con hổ thứ nhất đền ơn một lần rồi thôi (tặng bạc); con hổ thứ hai đền ơn lâu dài, bền bỉ và nặng tình hơn — không chỉ trả ơn khi người còn sống mà còn thủy chung cả khi ân nhân đã mất. Cách sắp xếp này khiến tình nghĩa được khắc họa ngày càng cảm động, để lại ấn tượng mạnh ở phần cuối.
- Nêu bài học chung cho con người. Qua hình tượng con vật, tác giả mượn chuyện loài vật để răn dạy con người: con hổ còn biết trọng nghĩa, biết ơn, huống chi con người càng phải sống có trước có sau, biết ơn và đền ơn những người đã giúp đỡ mình.
b) Nếu bớt đi một câu chuyện thì ý nghĩa văn bản bị ảnh hưởng như thế nào?
- Nếu chỉ còn một câu chuyện, bài học về lòng biết ơn vẫn giữ được, nhưng ý nghĩa sẽ giảm sức khái quát và sức thuyết phục: người đọc dễ nghĩ đó chỉ là chuyện cá biệt, ngẫu nhiên của một con hổ, chứ chưa thấy đó là điều phổ biến, có tính quy luật.
- Mất đi sự bổ sung, nâng cao lẫn nhau giữa hai câu chuyện: sẽ không còn mức độ tăng tiến từ cái nghĩa "trả ơn một lần" đến cái nghĩa "thủy chung trọn đời". Nhờ có hai câu chuyện, cái "nghĩa" mới được thể hiện ở nhiều cung bậc, trọn vẹn và cảm động hơn.
- Vì vậy, hai câu chuyện cùng tồn tại khiến chủ đề được tô đậm, mở rộng và khắc sâu; bớt đi một câu chuyện thì văn bản vẫn có ý nghĩa nhưng sẽ mỏng hơn, kém trọn vẹn và kém sức lay động hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.