Giải Bài 1 trang 33 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Giới thiệu một truyện đồng thoại mà em yêu thích và thực hiện các yêu cầu sau:
a. Xác định người kể chuyện.
b. Chỉ ra một số đặc điểm giúp em nhận biết được tác phẩm đó là truyện đồng thoại.
c. Chọn một nhân vật yêu thích. Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu được tác giả miêu tả để khắc hoạ nhân vật đó. (Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin như gợi ý.)
Từ bảng đã hoàn thành, hãy nêu cảm nhận của em về nhân vật.
Gợi ý trả lời
Truyện đồng thoại em yêu thích là "Bài học đường đời đầu tiên" (trích *Dế Mèn phiêu lưu kí*) của nhà văn Tô Hoài.
a. Người kể chuyện
- Người kể chuyện là nhân vật Dế Mèn, kể theo ngôi thứ nhất, xưng "tôi".
- Nhờ ngôi kể này, câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi; người đọc được trực tiếp nghe Dế Mèn bộc lộ suy nghĩ, tình cảm và tự nhìn lại lỗi lầm của chính mình.
b. Một số đặc điểm giúp nhận biết đây là truyện đồng thoại
- Nhân vật là loài vật (Dế Mèn, Dế Choắt, chị Cốc...) được nhân hoá: biết nói năng, suy nghĩ, có tính cách, hành động và mối quan hệ như con người.
- Các loài vật vừa mang đặc điểm vốn có của loài vật (Dế Mèn có càng, có cánh, đạp phanh phách; Dế Choắt gầy gò, ở hang nông...), vừa mang đặc điểm, tâm lí của con người (kiêu căng, hối hận, sợ hãi...).
- Qua thế giới loài vật, truyện gửi gắm bài học, ý nghĩa dành cho con người: không nên kiêu căng, xốc nổi, phải biết nghĩ đến người khác.
c. Nhân vật yêu thích: Dế Mèn
Bảng kẻ vào vở theo mẫu (ô "Nhân vật" ở giữa là Dế Mèn):
| Phương diện | Chi tiết tiêu biểu |
|---|---|
| Ngoại hình | Chàng dế thanh niên cường tráng; đôi càng mẫm bóng; những cái vuốt cứng dần và nhọn hoắt; đôi cánh dài kín xuống tận chấm đuôi; thân mình màu nâu bóng mỡ; đầu to, nổi từng tảng rất bướng; hai cái răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp; sợi râu dài uốn cong. |
| Hành động và suy nghĩ | Đạp phanh phách, vũ lên phành phạch; đi đứng oai vệ, trịnh trọng vuốt râu; cà khịa với bà con hàng xóm; trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt; sau đó ân hận, nghĩ về bài học đường đời đầu tiên. |
| Lời nói | Lời lẽ xấc xược, kiêu căng với Dế Choắt: "Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa!"; lời trêu chọc chị Cốc; cuối cùng là lời tự nhận lỗi, suy ngẫm thấm thía. |
| Mối quan hệ với các nhân vật khác | Coi thường, bắt nạt Dế Choắt (người hàng xóm yếu ớt); gây sự, trêu chọc chị Cốc; với bà con hàng xóm thì hống hách, ra oai. |
Cảm nhận về nhân vật Dế Mèn:
Dế Mèn là một chàng dế khoẻ mạnh, cường tráng, yêu đời nhưng lại kiêu căng, tự phụ, xốc nổi nên đã gây ra lỗi lầm đáng tiếc khiến Dế Choắt phải chết. Tuy vậy, em vẫn yêu thích nhân vật này vì sau sự việc, Dế Mèn đã biết ân hận và rút ra bài học đường đời đầu tiên cho mình. Qua Dế Mèn, em hiểu rằng ở đời không nên hung hăng, hống hách, coi thường người khác; phải biết suy nghĩ chín chắn và sống có trách nhiệm trước mỗi hành động của bản thân.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.