Giải Bài 7 trang 73 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Đọc lại một số đoạn văn tác giả miêu tả những đổi thay của đất trời khi mùa đông đến. Em có thích những đoạn văn này không? Vì sao?
(văn bản: Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam))
Gợi ý trả lời
Những đoạn văn miêu tả đổi thay của đất trời khi mùa đông đến
Trong truyện *Gió lạnh đầu mùa*, Thạch Lam có những câu văn rất hay tả cảnh đất trời chuyển sang mùa đông, tiêu biểu là đoạn mở đầu:
> *"Buổi sáng hôm nay, mùa đông đột nhiên đến, không báo cho biết trước. Vừa mới ngày hôm qua giời hãy còn nắng ấm và hanh, cái nắng về cuối tháng mười làm nứt nẻ đất ruộng và giòn khô những chiếc lá rơi. Sơn và chị chơi cỏ gà ở ngoài cánh đồng còn thấy nóng bức, chảy mồ hôi. Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỗng đổi ra gió bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa đông rét mướt. [...] Ngoài sân đất khô trắng, luôn luôn cơn gió vi vu làm bốc lên những màn bụi nhỏ, thổi lăn những cái lá khô lạo xạo. Trời không u ám, toàn một màu trắng đục. Những cây lan trong chậu, lá rung động và hình như sắt lại vì rét."*
Em có thích những đoạn văn này không? Vì sao?
Em rất thích những đoạn văn miêu tả này, vì những lí do sau:
a) Cảnh vật được miêu tả chân thực, sinh động, đúng như mùa đông ở miền Bắc.
Tác giả không nói chung chung mà chọn những chi tiết tiêu biểu: gió bấc, cái lạnh buốt, đất khô trắng, gió vi vu cuốn bụi và lăn những chiếc lá khô "lạo xạo", bầu trời "toàn một màu trắng đục". Đọc lên, em như cảm nhận được cái rét và hình dung rõ khung cảnh trước mắt.
b) Cách miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh và cảm giác.
Thạch Lam tả sự thay đổi *đột ngột* của thời tiết: mới hôm qua còn nắng ấm, chơi ngoài đồng còn "chảy mồ hôi", thế mà chỉ qua một đêm mưa rào, trời đã trở gió bấc, rét mướt. Sự đối lập ấy khiến người đọc thấy rõ mùa đông "đột nhiên đến, không báo trước".
c) Ngôn ngữ gợi cảm, nhiều từ láy và biện pháp nhân hoá.
Những từ láy như *vi vu, lạo xạo, nứt nẻ, rét mướt* gợi được cả âm thanh lẫn cảm giác của mùa đông. Hình ảnh nhân hoá "những cây lan [...] lá rung động và hình như sắt lại vì rét" khiến cảnh vật như cũng biết lạnh, biết co ro giống con người, làm câu văn thêm sinh động và có hồn.
d) Đoạn tả cảnh còn góp phần gợi mở câu chuyện.
Cái lạnh đầu mùa ấy chính là lí do để mấy chị em Sơn mặc áo ấm, và cũng từ cái rét này mà tình thương dành cho bé Hiên (đứa trẻ nghèo co ro vì rét) được khơi lên. Vì thế những đoạn tả cảnh không chỉ đẹp mà còn khéo léo dẫn dắt vào nội dung nhân hậu của truyện.
Tóm lại, em thích những đoạn văn tả mùa đông của Thạch Lam vì chúng vừa chân thực, tinh tế, giàu hình ảnh và cảm xúc, vừa giúp em hình dung rõ khung cảnh và chuẩn bị cho câu chuyện ấm áp tình người phía sau.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.