Giải Bài 2 trang 57 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Thử lược bỏ trạng ngữ trong các câu sau và chỉ ra sự khác nhau về nội dung giữa câu có trạng ngữ với câu không còn trạng ngữ:
a. Cùng với câu này, mẹ còn nói: "Người ta cười chết!".
b. Trên đời, mọi người giống nhau nhiều điều lắm.
c. Tuy vậy, trong thâm tâm, tôi không hề cảm thấy dễ chịu mỗi lần nghe mẹ trách cứ.
Gợi ý trả lời
Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, bổ sung ý nghĩa về thời gian, nơi chốn, phương tiện, cách thức… và giúp liên kết câu với câu đứng trước. Khi lược bỏ, câu vẫn đúng ngữ pháp nhưng mất đi những thông tin bổ sung và sự liên kết đó.
a. Cùng với câu này, mẹ còn nói: "Người ta cười chết!".
- Trạng ngữ: *Cùng với câu này* (bổ sung ý chỉ phương tiện / sự liên hệ).
- Câu sau khi lược bỏ: *Mẹ còn nói: "Người ta cười chết!".*
- Khác nhau: Câu có trạng ngữ cho biết lời nói "Người ta cười chết!" được mẹ nói gắn liền, đi kèm với câu đã nhắc đến trước đó, tạo sự liên kết chặt chẽ với nội dung phía trước. Khi bỏ trạng ngữ, câu chỉ còn thông báo "mẹ nói" một cách rời rạc, người đọc không rõ lời ấy có quan hệ gì với điều mẹ đã nói ở trên.
b. Trên đời, mọi người giống nhau nhiều điều lắm.
- Trạng ngữ: *Trên đời* (bổ sung ý chỉ phạm vi, nơi chốn khái quát).
- Câu sau khi lược bỏ: *Mọi người giống nhau nhiều điều lắm.*
- Khác nhau: Câu có trạng ngữ nhấn mạnh phạm vi rộng lớn, bao quát cả thế gian, khiến nhận xét mang tính phổ quát, triết lí. Khi bỏ trạng ngữ, ý nghĩa vẫn đúng nhưng hẹp lại, không còn sắc thái khẳng định mang tính khái quát về mọi con người trên thế giới.
c. Tuy vậy, trong thâm tâm, tôi không hề cảm thấy dễ chịu mỗi lần nghe mẹ trách cứ.
- Trạng ngữ: *Tuy vậy* (liên kết, chỉ ý nhượng bộ với câu trước) và *trong thâm tâm* (chỉ nơi chốn - phạm vi nội tâm).
- Câu sau khi lược bỏ: *Tôi không hề cảm thấy dễ chịu mỗi lần nghe mẹ trách cứ.*
- Khác nhau: Câu có trạng ngữ vừa liên kết, đối lập với ý ở câu trước (*Tuy vậy*), vừa cho thấy cảm giác khó chịu ấy nằm sâu kín, thầm lặng bên trong nhân vật (*trong thâm tâm*). Khi bỏ trạng ngữ, câu mất đi mối liên hệ với câu trước và mất sắc thái diễn tả tâm trạng thầm kín, chỉ còn là lời thông báo trực tiếp về cảm xúc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.