Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập một

Giải Bài 5 trang 93 SGK Ngữ văn 6

Thực hành tiếng Việt (trang 93)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy giải thích nghĩa của từ nặng trong câu ca dao: Tiếng hò xa vọng, nặng tình nước non.
Tìm thêm một số ví dụ có từ nặng được dùng với nghĩa khác.

Gợi ý trả lời

a) Giải thích nghĩa của từ *nặng* trong câu ca dao

> *Tiếng hò xa vọng, nặng tình nước non.*

- Về nghĩa gốc, *nặng* chỉ trọng lượng của vật, có khối lượng lớn, khó nâng, khó mang (ví dụ: *bao gạo nặng*).
- Nhưng trong câu ca dao này, *nặng* không chỉ trọng lượng mà được dùng theo nghĩa chuyển: diễn tả tình cảm sâu đậm, thắm thiết, da diết, gắn bó bền chặt.
- *Nặng tình nước non* nghĩa là mang nặng, chan chứa tình yêu sâu sắc với quê hương, đất nước. Tiếng hò tuy vọng lại từ xa nhưng thấm đượm, chở nặng tình yêu non sông, đất nước.

→ Như vậy, ở đây *nặng* mang nghĩa (tình cảm) sâu sắc, thắm thiết, đậm đà.

b) Một số ví dụ có từ *nặng* được dùng với nghĩa khác

- *Chiếc va li này nặng quá, em không xách nổi.* → chỉ trọng lượng lớn (nghĩa gốc).
- *Ông cụ ốm nặng, phải đưa vào bệnh viện.* → chỉ mức độ trầm trọng (bệnh ở mức nguy hiểm).
- *Bạn ấy giận nên nói nặng lời với tôi.* → chỉ lời lẽ gay gắt, chua chát, làm người nghe buồn lòng.
- *Phạm lỗi lớn nên bị phạt rất nặng.* → chỉ mức độ cao, nghiêm khắc.
- *Trời mưa nặng hạt.* → chỉ hạt mưa to, dày.

→ Từ *nặng* là từ nhiều nghĩa: từ nghĩa gốc chỉ trọng lượng, nó chuyển sang chỉ mức độ sâu đậm của tình cảm, mức độ trầm trọng, sự gay gắt… tùy theo ngữ cảnh.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.