Giải Bài 2 trang 83 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Chọn một truyện kể em yêu thích và thực hiện các yêu cầu sau:
a) Xác định người kể chuyện.
b) Tóm tắt cốt truyện.
c) Phân tích đặc điểm nổi bật ở một nhân vật mà em yêu thích.
Gợi ý trả lời
Em chọn truyện "Cô bé bán diêm" của nhà văn An-đéc-xen (Hans Christian Andersen) — một văn bản thuộc chủ đề *Yêu thương và chia sẻ*.
a) Xác định người kể chuyện
Truyện được kể theo ngôi thứ ba — người kể chuyện giấu mình, không xuất hiện trực tiếp trong truyện, không xưng "tôi". Người kể gọi nhân vật chính là "cô bé", "em bé" và đứng bên ngoài để quan sát, thuật lại toàn bộ sự việc.
Nhờ ngôi kể thứ ba, người kể có cái nhìn bao quát: vừa miêu tả được khung cảnh đêm giao thừa giá rét, vừa thấu hiểu và kể lại được những mộng tưởng, cảm xúc bên trong của cô bé. Giọng kể thấm đẫm sự cảm thương, yêu thương dành cho nhân vật.
b) Tóm tắt cốt truyện
Trong đêm giao thừa rét buốt, một cô bé nghèo, đầu trần chân đất, đi bán diêm ngoài đường phố. Em không bán được bao diêm nào, lại không dám về nhà vì sợ bố đánh. Đói và rét, em ngồi nép vào một góc tường và quẹt những que diêm để sưởi ấm.
Mỗi lần quẹt diêm, trước mắt em lại hiện lên một mộng tưởng đẹp đẽ: lò sưởi ấm áp, bàn ăn thịnh soạn với con ngỗng quay, cây thông Nô-en lộng lẫy, và cuối cùng là người bà hiền hậu đã mất. Em vội quẹt hết cả bao diêm để níu giữ bà. Bà cầm tay em, hai bà cháu bay lên cao, về chầu Thượng đế.
Sáng hôm sau, mọi người thấy cô bé đã chết cóng ở xó tường, đôi má vẫn hồng và đôi môi đang mỉm cười.
c) Phân tích đặc điểm nổi bật ở nhân vật cô bé bán diêm
Nhân vật em yêu thích là cô bé bán diêm. Đặc điểm nổi bật nhất ở em là một tâm hồn trong sáng, giàu mơ ước và khao khát yêu thương dù sống trong cảnh ngộ bất hạnh, đáng thương.
- Hoàn cảnh đáng thương: Em mồ côi mẹ, bà cũng đã mất, sống với người bố thường đánh đập. Trong đêm giao thừa, khi mọi nhà sáng đèn, sực nức mùi ngỗng quay thì em lại phải lang thang, đói rét, cô đơn giữa phố. Chi tiết "đầu trần, chân đất", "bụng đói" gợi lên sự nghèo khổ, thiếu thốn cả vật chất lẫn tình thương.
- Tâm hồn giàu mơ ước: Qua những lần quẹt diêm, các mộng tưởng của em hiện lên theo trình tự rất hợp lí — từ lò sưởi (vì em đang rét), bàn ăn (vì em đang đói), cây thông Nô-en (khát khao niềm vui) đến hình ảnh người bà (khát khao tình yêu thương). Điều đó cho thấy em là một đứa trẻ hồn nhiên, luôn hướng tới những điều đẹp đẽ, ấm áp.
- Khao khát tình yêu thương: Hình ảnh người bà xuất hiện ở lần quẹt diêm cuối cùng là mộng tưởng tha thiết nhất. Em quẹt hết cả bao diêm để được ở bên bà, chứng tỏ với em, tình thương còn quý hơn cả cái ăn, cái mặc. Nụ cười trên môi em khi chết cho thấy em đã ra đi trong hạnh phúc, được giải thoát khỏi đau khổ.
Xây dựng nhân vật cô bé bán diêm, nhà văn An-đéc-xen thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với những con người nhỏ bé, bất hạnh, đồng thời gửi gắm thông điệp: hãy biết yêu thương, san sẻ với những số phận kém may mắn quanh ta.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.