Giải Bài 3 trang 29 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Liệt kê các danh từ, cụm danh từ, đại từ Hồ Chí Minh dùng để chỉ thực dân Pháp

Trong *Tuyên ngôn Độc lập*, để chỉ thực dân Pháp, tác giả đã dùng nhiều lớp từ ngữ khác nhau:

- Danh từ / cụm danh từ gọi tên trực tiếp, nhiều chỗ mang sắc thái coi khinh:
- *thực dân Pháp*
- *bọn thực dân Pháp* / *bọn thực dân*
- *người Pháp* (dùng khi phân biệt về mặt thái độ/pháp lí, tách khỏi những kẻ cướp nước: "đối với người Pháp, đồng bào ta vẫn giữ một thái độ khoan hồng và nhân đạo")
- (phân biệt rạch ròi với *phát xít Nhật* khi nói về việc trong vòng năm năm chúng đã hai lần bán nước ta cho Nhật)

- Đại từ thay thế, dùng với tần suất rất lớn:
- *chúng* — đại từ nhân xưng ngôi thứ ba số nhiều, lặp lại liên tiếp làm chủ ngữ cho hàng loạt câu tố cáo ("Chúng thi hành những luật pháp dã man…", "Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học…", "Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước…", "Chúng bóc lột dân ta đến xương tủy…", "Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu…", "Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí…").

b) Từ ngữ được dùng nhiều nhất

Đại từ "chúng" là từ ngữ xuất hiện với tần suất cao nhất. Nó được điệp lại ở đầu một loạt câu, mở đầu từng tội ác về chính trị, kinh tế mà thực dân Pháp gây ra cho nhân dân ta.

c) Việc đó làm tăng tính phủ định của một số luận điểm trong văn bản như thế nào

- Về sắc thái biểu cảm: "chúng" là đại từ chỉ số nhiều mang sắc thái khinh bỉ, hạ thấp, vạch mặt đối tượng. Dùng "chúng" thay cho cách gọi trang trọng khiến thực dân Pháp hiện lên như một lũ cướp nước phi nghĩa, qua đó phủ định tư cách "khai hóa", "bảo hộ" mà chúng tự xưng.

- Về phép điệp và liệt kê: việc lặp "chúng" ở đầu hàng loạt câu tạo thành phép điệp ngữ kết hợp liệt kê, dồn dập kể ra tội ác chồng chất. Mỗi câu là một bằng chứng, cộng hưởng lại thành bản cáo trạng đanh thép, làm cho luận điểm "hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa" trở nên không thể chối cãi.

- Về sức mạnh phủ định của lập luận: nhờ đó, Tuyên ngôn phủ định triệt để luận điệu "tự do, bình đẳng, bác ái" mà thực dân Pháp lợi dụng, đồng thời bác bỏ mọi quyền của Pháp đối với Việt Nam. Chính sự phủ định mạnh mẽ này tạo cơ sở vững chắc để đi tới khẳng định: dân tộc Việt Nam có quyền và thật sự đã trở thành một nước tự do, độc lập.