Giải Bài 3 trang 48 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Mở ý: Đoạn thơ thứ hai của bài *Tây Tiến* (từ "Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa" đến "Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa") là hồi ức đằm thắm, tinh tế nhất của Quang Dũng về những đêm lửa trại và vẻ đẹp con người, cuộc sống miền Tây Bắc. Nếu đoạn một dữ dội, hào hùng thì đoạn này mềm mại, nên thơ, nghiêng về chất lãng mạn, tài hoa.

a) Nét đặc sắc của hình ảnh đêm lửa trại (cảnh một đêm liên hoan văn nghệ)

- *Không khí tưng bừng, rực rỡ:* "Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa". Chữ "bừng" diễn tả ánh sáng và âm thanh đột ngột bừng sáng, xua tan bóng tối núi rừng, đồng thời gợi niềm vui bừng tỉnh trong lòng người lính. "Hội đuốc hoa" biến đêm liên hoan giản dị thành một ngày hội tình tứ, ấm áp ("đuốc hoa" vốn chỉ đêm tân hôn).
- *Vẻ đẹp con người miền Tây hiện lên qua hình ảnh thiếu nữ:* "Kìa em xiêm áo tự bao giờ / Khèn lên man điệu nàng e ấp". Từ "Kìa em" biểu lộ sự ngỡ ngàng, say mê; những cô gái trong trang phục lộng lẫy, duyên dáng, e ấp trong điệu khèn, vũ điệu "man điệu" lạ lẫm mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao.
- *Tâm hồn người lính:* "Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ" — trong tiếng nhạc, tâm hồn người lính bay bổng, mộng mơ, hướng về lí tưởng. Đêm lửa trại cho thấy đời sống tinh thần phong phú, lãng mạn giữa gian khổ.

b) Nét đặc sắc của con người, cuộc sống, thiên nhiên miền Tây (cảnh sông nước Châu Mộc chiều sương)

- *Không gian mênh mang, huyền ảo:* "Người đi Châu Mộc chiều sương ấy" — buổi chiều sương phủ, nhòa mờ, giàu chất thơ, đậm màu hoài niệm ("chiều sương ấy").
- *Thiên nhiên hoang sơ, tình tứ:* "Có thấy hồn lau nẻo bến bờ". Những bờ lau phất phơ như có "hồn", nhuốm tâm trạng con người; cảnh vật lặng lẽ mà có linh hồn.
- *Vẻ đẹp con người lao động:* "Có nhớ dáng người trên độc mộc" — dáng người mềm mại, rắn rỏi, khỏe khoắn trên con thuyền độc mộc giữa dòng nước lũ, vừa duyên dáng vừa dũng cảm.
- *Hình ảnh thơ mộng khép lại:* "Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa" — bông hoa rừng "đong đưa" làm duyên trên dòng nước, nhân hóa tinh tế khiến cảnh dữ dội (nước lũ) trở nên tình tứ, nên thơ.
- *Nghệ thuật:* điệp cấu trúc "có thấy… có nhớ…", bút pháp lãng mạn, chất nhạc, chất họa hòa quyện, gợi nhiều hơn tả, tạo nên vẻ đẹp mơ hồ, bảng lảng rất đặc trưng.

c) Những hình ảnh đó góp phần làm nổi bật hình tượng người lính Tây Tiến như thế nào

- *Làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn hào hoa, lãng mạn, đa cảm:* Những người lính Tây Tiến phần lớn là học sinh, sinh viên, trí thức Hà thành. Giữa chiến tranh gian khổ, họ vẫn tinh tế rung động trước cái đẹp của thiên nhiên và con người, biết say mê điệu khèn, say men tình tứ, biết mộng mơ "xây hồn thơ".
- *Tạo sự hài hòa, toàn vẹn cho bức chân dung người lính:* Bổ sung cho vẻ hùng tráng, bi tráng ở các đoạn khác, đoạn thơ cho thấy người lính Tây Tiến vừa kiên cường, dũng cảm vừa hào hoa, nghệ sĩ — "dữ dội" mà vẫn "nên thơ".
- *Thể hiện tình quân dân gắn bó và tình yêu, sự gắn bó sâu nặng với mảnh đất, con người miền Tây:* Những kỉ niệm đẹp ấy trở thành điểm tựa tinh thần, nguồn sức mạnh giúp người lính vượt qua gian khổ, hi sinh.
- *Góp phần tạo cảm hứng lãng mạn chủ đạo của bài thơ:* chính chất lãng mạn, hào hoa này khiến hình tượng người lính Tây Tiến vừa chân thực vừa bay bổng, để lại ấn tượng độc đáo, không trộn lẫn trong thơ ca kháng chiến.

Kết ý: Hình ảnh đêm lửa trại và vẻ đẹp con người, cuộc sống miền Tây Bắc hiện lên tình tứ, thơ mộng, đậm bản sắc; qua đó Quang Dũng khắc họa người lính Tây Tiến không chỉ anh dũng, kiên cường mà còn hào hoa, lãng mạn, tâm hồn giàu chất thơ — một vẻ đẹp vừa bi tráng vừa trữ tình, rất riêng.