Giải Câu hỏi trang 43 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Gợi ý cách làm: Đây là câu hỏi kết nối đọc – viết sau văn bản *Cảm hoài* của Đặng Dung. Từ hình tượng người anh hùng thất thế mà vẫn giữ khí phách hiên ngang trong bài thơ, câu hỏi yêu cầu liên hệ tới một *thất bại đáng trọng* trong lịch sử hoặc đời thường. Bài làm nên trình bày thành một đoạn/bài ngắn, có kể (một thất bại cụ thể) và có nêu cảm nghĩ (điều gây ấn tượng). Dưới đây là một hướng trả lời mẫu.

a) Chọn và kể về một thất bại đáng nể phục

Tôi muốn kể về chính Đặng Dung – tác giả của bài thơ. Đầu thế kỉ XV, khi nhà Hồ sụp đổ và giặc Minh đô hộ nước ta, Đặng Dung cùng cha là Đặng Tất theo phò nhà Hậu Trần, dốc sức mưu việc khôi phục giang sơn. Ông từng lập nhiều chiến công, có trận đánh khiến quân Minh khốn đốn. Nhưng vận nước đã suy, lực lượng mỏng, lại thêm những bất hòa trong nội bộ; cuối cùng cuộc kháng chiến thất bại, Đặng Dung bị giặc bắt và tuẫn tiết. Sự nghiệp "phù Trần" của ông khép lại trong thất bại, nhưng tấm lòng trung nghĩa và chí lớn "xoay trời chuyển đất" thì còn mãi.

b) Điều gây ấn tượng với tôi

Điều khiến tôi cảm phục không phải là chiến thắng mà chính là *tư thế của con người trước thất bại*. Trong *Cảm hoài*, dù biết "thời lai" đã lỡ, "vận khứ" đã qua, Đặng Dung vẫn mang hùng tâm "nâng cả vầng dương, giặt mũ giáp", vẫn ngồi mài gươm dưới bóng trăng suốt bao năm ("kỉ độ long tuyền đới nguyệt ma"). Giọt lệ anh hùng ở cuối bài không phải là sự yếu hèn, buông xuôi, mà là nỗi đau của một con người đặt vận mệnh dân tộc lên trên vận mệnh cá nhân.

Qua tấm gương ấy, tôi hiểu rằng: có những thất bại lớn hơn mọi chiến thắng, vì chúng cho thấy *nhân cách và khí phách* của con người. Người đời tiếc thương vì khát vọng cao đẹp không thành, nhưng kính trọng vì ý chí kiên cường, lòng trung với nước không hề lay chuyển dù hoàn cảnh nghiệt ngã nhất. Chính điều đó khiến thất bại của Đặng Dung trở nên bất tử, và để lại bài học về sự dấn thân, về việc giữ vững phẩm giá ngay cả khi không đạt được mục đích.

*(Có thể thay bằng một tấm gương khác cùng ý nghĩa: Trần Bình Trọng với câu "Ta thà làm quỷ nước Nam…", Nguyễn Trãi – Lê Lai, hay trong đời thường là một nhà khoa học, vận động viên, người khởi nghiệp thất bại mà vẫn truyền cảm hứng bằng tinh thần không gục ngã.)*