Giải Bài 2 trang 88 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Gợi ý cách thực hiện: Đây là bài tập mở rộng, yêu cầu tự tìm đọc thêm các văn bản (chương, đoạn trích) khác trong hai cuốn sách mà SGK đã giới thiệu, rồi *tóm tắt* những thông tin thu nhận được. Dưới đây là mẫu tóm tắt để tham khảo cách trình bày.

a) Cuốn *Nhiệt đới buồn* (Tristes Tropiques) của Cờ-lốt Lê-vi – Xtơ-rốt

*Nhiệt đới buồn* là tác phẩm kết hợp giữa du kí, hồi kí và khảo cứu dân tộc học, ghi lại hành trình của nhà nhân học Lê-vi – Xtơ-rốt đến vùng nhiệt đới Nam Mỹ (Bra-xin) trong những năm 1930.

Một số thông tin chính có thể tóm tắt khi đọc thêm các chương khác:
- Hành trình và động cơ: Tác giả kể lại lí do rời châu Âu, hành trình vượt biển và những ấn tượng đầu tiên khi đặt chân đến vùng đất mới; qua đó bộc lộ thái độ vừa háo hức khám phá vừa day dứt, hoài nghi về chính nghề nghiệp của mình.
- Đời sống các bộ lạc thổ dân: Tác giả quan sát, mô tả tổ chức xã hội, phong tục, tín ngưỡng, nghệ thuật trang trí cơ thể, quan hệ thân tộc… của các bộ lạc như Ca-đu-vê-ô, Bô-rô-rô, Nam-bi-qua-ra. Ông nhận ra mỗi nền văn hóa đều có một "lô-gíc" riêng, hợp lí trong hệ thống của nó.
- Suy ngẫm về văn minh: Trước sự tiếp xúc giữa văn minh phương Tây và các xã hội "nguyên thủy", tác giả nhận thấy quá trình "khai hóa" thực chất đang hủy hoại, làm nghèo đi sự đa dạng văn hóa của nhân loại — đó chính là nỗi "buồn" của vùng nhiệt đới.

→ *Thông điệp chung:* Tôn trọng sự khác biệt và đa dạng văn hóa; phê phán thái độ "dĩ Âu vi trung" (lấy châu Âu làm trung tâm) coi thường các nền văn hóa khác.

b) Cuốn *Đời muối: Lịch sử thế giới* (Salt: A World History) của Mác Kơ-len-xki

Đây là cuốn sách khảo cứu lịch sử - văn hóa, lấy *muối* làm sợi chỉ xuyên suốt để kể lại lịch sử văn minh nhân loại. Một số thông tin có thể tóm tắt:
- Muối và sự sống: Muối là nhu yếu phẩm thiết yếu của con người và động vật; nhu cầu về muối đã định hình nơi cư trú, đường di cư và cả các tuyến giao thương cổ xưa.
- Muối và kinh tế - chính trị: Trong lịch sử, muối từng là mặt hàng quý giá, là nguồn thu thuế quan trọng của nhiều nhà nước (thuế muối), thậm chí châm ngòi cho các cuộc nổi dậy, chiến tranh và phong trào đấu tranh (tiêu biểu là cuộc "hành trình muối" của Găng-đi ở Ấn Độ).
- Muối và kĩ thuật, văn hóa: Các phương pháp khai thác, chế biến muối (làm muối từ nước biển, mỏ muối, giếng nước mặn) phát triển qua nhiều nền văn minh; muối gắn với kĩ thuật bảo quản thực phẩm (ướp muối), với ẩm thực, ngôn ngữ và cả tín ngưỡng của nhiều dân tộc.

→ *Thông điệp chung:* Một vật chất tưởng như tầm thường, quen thuộc lại có vai trò to lớn, chi phối sâu sắc lịch sử kinh tế, chính trị và văn hóa của loài người; qua đó gợi ra cách nhìn mới mẻ: lịch sử thế giới có thể được soi chiếu từ những điều nhỏ bé, đời thường.

Lưu ý khi làm bài: Khi tóm tắt, cần (1) nêu được văn bản/chương đã đọc, (2) ghi lại ngắn gọn các thông tin, luận điểm chính theo đúng trình tự, (3) có thể bổ sung nhận xét, cảm nhận của bản thân về giá trị thông tin thu nhận được.