Giải Bài 5 trang 45 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Theo bạn, những yếu tố nào có khả năng tạo nên sức lay động của văn bản đối với người đọc? Thông điệp mà bạn nhận được từ văn bản “Và tôi vẫn muốn mẹ...” là gì?
(văn bản: Và tôi vẫn muốn mẹ...)
Gợi ý trả lời
a) Những yếu tố tạo nên sức lay động của văn bản đối với người đọc
- Đề tài và bối cảnh: Văn bản chạm đến một trong những đề tài nhức nhối nhất của nhân loại — số phận con người, đặc biệt là trẻ em, trong chiến tranh. Chính sự thật về nỗi đau chung ấy khiến người đọc không thể dửng dưng.
- Ngôi kể và điểm nhìn của người trong cuộc: Câu chuyện được kể ở ngôi thứ nhất, qua lời của chính nhân vật — một đứa trẻ từng nếm trải chiến tranh nay đã thành người lớn. Lời kể mang tính tự thuật, như một lời chứng chân thực, tạo cảm giác đáng tin và gần gũi, khiến người đọc được sống trong trải nghiệm của nhân vật.
- Tính chân thực của chi tiết (đặc trưng văn học tư liệu/phi hư cấu): Những chi tiết về cái đói, cái rét, sự chia lìa, cái chết… được ghi lại cụ thể, trần trụi, không tô vẽ. Sự thật được kể lại nguyên vẹn chính là nguồn sức mạnh lớn nhất khiến văn bản lay động.
- Giọng điệu và cảm xúc: Giọng kể bình thản mà xót xa; nỗi đau không gào thét mà lắng sâu, càng kìm nén càng ám ảnh. Tiếng gọi "vẫn muốn mẹ" thốt ra từ một người đã lớn tuổi khiến nỗi mất mát trở nên nhói buốt.
- Nhan đề và chi tiết trung tâm — khát khao có mẹ: Hình ảnh người mẹ và khát vọng được trở về vòng tay mẹ xuyên suốt văn bản, kết tinh ở nhan đề "Và tôi vẫn muốn mẹ...". Dấu chấm lửng gợi nỗi khắc khoải không bao giờ nguôi, đánh thức tình cảm thiêng liêng, phổ quát trong mỗi người đọc.
b) Thông điệp nhận được từ văn bản
- Chiến tranh tàn phá khủng khiếp, cướp đi tuổi thơ, gia đình và những gì bình dị nhất của con người; vì thế cần trân trọng và gìn giữ hòa bình.
- Dù thời gian trôi qua và con người trưởng thành, tình mẫu tử và khát khao được yêu thương, chở che vẫn là nhu cầu thiêng liêng, bất diệt. Hãy biết yêu thương, trân quý mẹ và gia đình khi còn có thể.
*(Đây là câu hỏi mở nêu cảm nhận cá nhân; học sinh có thể trình bày thêm những yếu tố và thông điệp khác miễn là bám sát văn bản và có lí lẽ thuyết phục.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.