Giải Câu 6 trang 19 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Hãy tìm đọc và giới thiệu một vài tác phẩm viết về đề tài người phụ nữ của Nguyễn Du.
(văn bản: Độc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du))
Gợi ý trả lời
Đề tài người phụ nữ – đặc biệt là những người phụ nữ tài hoa mà bạc mệnh – là một trong những cảm hứng lớn, xuyên suốt sáng tác của Nguyễn Du. Dưới đây là một vài tác phẩm tiêu biểu:
a) Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh)
Đây là kiệt tác bằng chữ Nôm, gồm 3254 câu thơ lục bát, kể về cuộc đời mười lăm năm lưu lạc của Thúy Kiều – một người con gái "sắc đành đòi một, tài đành họa hai" nhưng phải chịu kiếp đoạn trường, bị xã hội đồng tiền và các thế lực tàn bạo chà đạp. Qua số phận Thúy Kiều, Nguyễn Du cất lên tiếng nói cảm thương sâu sắc và đề cao vẻ đẹp, nhân phẩm, khát vọng tình yêu, tự do, công lí của người phụ nữ. Tác phẩm là đỉnh cao của tinh thần nhân đạo trong văn học trung đại Việt Nam.
b) Văn tế thập loại chúng sinh (Văn chiêu hồn)
Bài văn tế viết bằng chữ Nôm, thể song thất lục bát, khóc thương các oan hồn thuộc nhiều hạng người. Trong đó, Nguyễn Du dành những lời thống thiết cho thân phận những người phụ nữ bất hạnh – nhất là những kiếp "buôn nguyệt bán hoa", những người đàn bà "đòi cơn gió lạnh" sống lênh đênh, chết cô quạnh không ai hương khói. Qua đó, nhà thơ thể hiện tấm lòng thương người bao la, đặc biệt với những phận đàn bà nhỏ bé, đáng thương.
c) Long Thành cầm giả ca (Bài ca người gảy đàn đất Long Thành)
Bài thơ chữ Hán viết về một người ca nữ tài hoa ở đất Thăng Long. Sau hơn hai mươi năm gặp lại, người ca nữ nhan sắc tàn phai, cuộc đời tàn tạ, khiến nhà thơ bồi hồi, xót xa trước sự đổi thay của con người và thời cuộc. Tác phẩm tiếp nối nỗi niềm "tài mệnh tương đố" – người tài hoa thường gặp cảnh bạc mệnh – mà ta cũng gặp trong *Độc Tiểu Thanh kí*.
d) Độc Tiểu Thanh kí (chính văn bản đang học)
Bài thơ chữ Hán viết về nàng Tiểu Thanh – người con gái tài sắc nhưng bạc mệnh. Từ số phận Tiểu Thanh, Nguyễn Du khái quát lên nỗi đau của những kiếp "hồng nhan", "phong vận" chịu oan khuất, đồng thời gửi gắm niềm tự thương và khát khao được hậu thế tri âm.
Nhận xét chung: Viết về người phụ nữ, Nguyễn Du luôn hướng tới những con người tài hoa mà bạc mệnh, từ đó bày tỏ niềm cảm thương sâu sắc, sự trân trọng tài năng, nhân phẩm con người và tố cáo những thế lực chà đạp lên quyền sống, quyền hạnh phúc của họ. Đó chính là biểu hiện tập trung của chủ nghĩa nhân đạo trong sáng tác của đại thi hào.
*(Gợi ý cách giới thiệu: chọn một tác phẩm em yêu thích nhất, nêu tên tác phẩm, thể loại, nội dung chính và điều khiến em xúc động về hình ảnh người phụ nữ trong đó.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.