Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 6 trang 13 SGK Ngữ văn 11

Tác giả Nguyễn Du   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nguyễn Du đã có những sáng tạo gì trên bình diện tổ chức cốt truyện và xây dựng nhân vật trong Truyện Kiều?
(văn bản: Tác giả Nguyễn Du)

Gợi ý trả lời

Truyện Kiều được Nguyễn Du sáng tác dựa trên cốt truyện tiểu thuyết chương hồi *Kim Vân Kiều truyện* của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc), nhưng từ chất liệu vay mượn ấy, ông đã có những sáng tạo lớn, biến một cuốn tiểu thuyết văn xuôi bình thường thành một kiệt tác thơ của dân tộc. Những sáng tạo nổi bật thể hiện trên hai bình diện:

a) Trên bình diện tổ chức cốt truyện

- Nguyễn Du giữ lại cốt truyện cơ bản (cuộc đời mười lăm năm lưu lạc của Thúy Kiều) nhưng lựa chọn, lược bỏ và tổ chức lại các sự kiện: cắt bỏ hoặc làm mờ nhiều chi tiết dung tục, rườm rà, thiên về kể việc li kì của nguyên tác.
- Ông chuyển trọng tâm từ việc kể sự kiện sang khám phá đời sống nội tâm và số phận con người. Cốt truyện không còn chỉ là chuỗi biến cố mà trở thành phương tiện thể hiện bi kịch tâm hồn và tiếng nói cảm thương với con người.
- Nguyễn Du thay đổi thể loại: từ tiểu thuyết chương hồi bằng văn xuôi, ông viết lại thành truyện thơ Nôm bằng thể lục bát, kết hợp nhuần nhuyễn tự sự với trữ tình. Nhờ đó, bên cạnh mạch kể còn có những đoạn tả cảnh, tả tình, trữ tình ngoại đề, làm cho tác phẩm giàu chất thơ và chiều sâu cảm xúc.

b) Trên bình diện xây dựng nhân vật

- Nguyễn Du đi sâu khắc họa thế giới nội tâm nhân vật, nhất là những diễn biến tình cảm, tâm trạng phức tạp, tinh tế của Thúy Kiều — điều mà nguyên tác chỉ dừng lại ở việc trần thuật hành động.
- Ông sáng tạo và vận dụng tài tình nhiều bút pháp nghệ thuật: nghệ thuật tả cảnh ngụ tình (mượn cảnh vật để diễn tả tâm trạng), độc thoại nội tâm, cùng ngôn ngữ nhân vật và ngôn ngữ tác giả giàu sức biểu cảm.
- Nhờ đó, các nhân vật hiện lên sống động, có cá tính và đời sống tâm hồn riêng (Thúy Kiều đa sầu đa cảm, Từ Hải anh hùng phóng khoáng, Hoạn Thư sâu sắc, nham hiểm...). Nhân vật chính diện được lí tưởng hóa, đẹp cả ngoại hình lẫn phẩm chất, qua đó gửi gắm tư tưởng nhân đạo sâu sắc của nhà thơ.

→ Chính những sáng tạo trên cả cốt truyện lẫn nhân vật đã làm nên giá trị độc đáo, khiến *Truyện Kiều* vượt xa nguyên tác và trở thành đỉnh cao của văn học dân tộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.