Giải Câu hỏi trang 111 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhớ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau – rạn vỡ
Nếu từ giã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió”
Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tố.
Nhân vật trữ tình – người kể chuyện đã đồng nhất mình với nhân vật trong câu chuyện như thế nào?
Gợi ý trả lời
Phân tích sự đồng nhất giữa nhân vật trữ tình – người kể chuyện với nhân vật trong câu chuyện
Bài thơ *Thuyền và biển* mượn câu chuyện tình yêu của "thuyền" và "biển" để nói về tình yêu của con người. Trong phần lớn bài thơ, nhân vật trữ tình đóng vai người kể chuyện đứng ngoài, thuật lại một cách khách quan mối tình giữa thuyền và biển ("Chỉ có thuyền mới hiểu / Biển mênh mông nhường nào…"). Thuyền và biển hiện lên như hai nhân vật của một câu chuyện tình yêu được kể lại.
a) Từ người kể chuyện khách quan chuyển sang người trong cuộc: Đến khổ cuối, người kể chuyện không còn đứng ngoài quan sát nữa mà bước hẳn vào câu chuyện, hóa thân thành chính nhân vật. Hình ảnh ẩn dụ "thuyền" – "biển" được gọi thẳng tên là "anh" – "em":
> *"Nếu từ giã thuyền rồi / Biển chỉ còn sóng gió"*
> *"Nếu phải cách xa anh / Em chỉ còn bão tố."*
Hai câu thơ đặt song song cho thấy "biển" chính là "em", "thuyền" chính là "anh": nỗi đau của biển khi xa thuyền cũng là nỗi đau của em khi xa anh.
b) Sự đồng nhất thể hiện qua cảm xúc: Nhân vật trữ tình mượn trạng thái của biển ("bạc đầu thương nhớ"), của thuyền ("Lòng thuyền đau – rạn vỡ") để nói về chính nỗi nhớ, nỗi đau của mình trong tình yêu. Câu chuyện thuyền – biển vì thế không còn là chuyện của người khác mà trở thành tâm trạng, tiếng lòng của chính nhân vật "em".
c) Ý nghĩa của sự đồng nhất: Cách chuyển hóa từ "thuyền – biển" sang "anh – em" khiến mạch tự sự (kể chuyện) hòa vào mạch trữ tình (bộc lộ cảm xúc). Người kể chuyện tự nhận mình là nhân vật, biến câu chuyện tượng trưng thành lời tự bạch chân thành, mãnh liệt về một tình yêu không thể thiếu vắng người mình yêu – nếu xa anh, em sẽ chỉ còn lại "bão tố" cô đơn, dữ dội.
→ Như vậy, nhân vật trữ tình – người kể chuyện đã đồng nhất mình với nhân vật "biển" (em), còn người yêu được đồng nhất với "thuyền" (anh); câu chuyện tình thuyền – biển thực chất là câu chuyện tình của chính nhân vật trữ tình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.