Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 2 trang 60 SGK Ngữ văn 11

Tràng giang (Huy Cận)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Có thể dùng những từ ngữ nào để chỉ tính chất của khung cảnh được "vẽ" ra trong bài thơ?
(văn bản: Tràng giang - Huy Cận)

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Tìm những từ ngữ có thể dùng để chỉ *tính chất* của khung cảnh thiên nhiên được "vẽ" ra trong bài thơ *Tràng giang* (Huy Cận).

a) Khung cảnh mang tính chất rộng lớn, mênh mông, vô tận

Các hình ảnh trong bài đều được mở ra theo chiều rộng và chiều cao của vũ trụ: "sóng gợn tràng giang", "trời rộng", "sông dài", "nắng xuống, trời lên sâu chót vót", "Lớp lớp mây cao đùn núi bạc". Không gian trải ra cả ba chiều — dài, rộng, cao — tạo cảm giác bao la, bát ngát.
→ Từ ngữ chỉ tính chất: rộng lớn, mênh mông, bao la, bát ngát, vô biên, hùng vĩ.

b) Khung cảnh mang tính chất hoang vắng, quạnh hiu, buồn

Giữa không gian rộng lớn ấy, sự sống hiện ra rất nhỏ bé và rời rạc: "củi một cành khô lạc mấy dòng", "Sông dài, trời rộng, bến cô liêu", "Mênh mông không một chuyến đò ngang / Không cầu gợi chút niềm thân mật". Cảnh thiếu vắng bóng người, thiếu sự giao nối, gợi nỗi cô đơn, trống trải.
→ Từ ngữ chỉ tính chất: hoang vắng, quạnh hiu, cô liêu, đìu hiu, buồn, lặng lẽ, trống trải, tiêu sơ.

c) Khung cảnh mang tính chất cổ kính, trang nghiêm, cổ điển

Cảnh sông nước, mây núi, cánh chim chiều mang dáng dấp bức tranh thủy mặc Đường thi, gợi không khí cổ kính, vĩnh hằng của tạo vật ("Lớp lớp mây cao đùn núi bạc", "Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa").
→ Từ ngữ chỉ tính chất: cổ kính, trang nghiêm, cổ điển, vĩnh hằng.

Khái quát: Khung cảnh trong *Tràng giang* vừa rộng lớn, mênh mông của vũ trụ, lại vừa hoang vắng, quạnh hiu, buồn vì thiếu vắng sự sống và sự giao cảm, đồng thời mang vẻ cổ kính, trang nghiêm rất gần với thơ cổ. Chính sự tương phản giữa cái bao la của thiên nhiên và cái nhỏ bé, cô đơn của con người đã làm nổi bật tâm trạng của nhân vật trữ tình.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.