Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 59 SGK Ngữ văn 11

Văn bản 2. Tràng giang (Huy Cận)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo bạn, vì sao người đọc lại có thể rung động trước bài thơ được viết bởi một người xa lạ, có những trải nghiệm khác biệt với mình?
(văn bản: Tràng giang – Huy Cận)

Gợi ý trả lời

Người đọc có thể rung động trước một bài thơ như *Tràng giang* — dù do một người xa lạ, sống ở thời đại khác và mang những trải nghiệm riêng viết ra — vì những lí do sau:

a) Thơ ca nói lên những tình cảm, trạng thái phổ quát của con người.
Dẫu hoàn cảnh mỗi người mỗi khác, nhưng nỗi buồn, nỗi cô đơn, nỗi nhớ quê hương và khát khao được gắn bó, sẻ chia là những cung bậc cảm xúc mà ai cũng từng trải qua. *Tràng giang* viết về nỗi sầu của một cái tôi nhỏ bé, lạc loài trước vũ trụ mênh mông ("Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp", "Lòng quê dợn dợn vời con nước / Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà"). Chính vì cảm xúc ấy mang tính nhân loại, vượt lên sự khác biệt cá nhân, nên người đọc dễ dàng tìm thấy mình trong đó và đồng cảm.

b) Sức mạnh của hình tượng và ngôn ngữ nghệ thuật.
Nhà thơ không kể lể trực tiếp mà gửi tình cảm vào hình ảnh, nhạc điệu, nhịp thơ. Những hình ảnh "củi một cành khô lạc mấy dòng", "bèo dạt về đâu", "chim nghiêng cánh nhỏ" khơi gợi liên tưởng, đánh thức ở người đọc những rung cảm tương tự. Nghệ thuật khiến điều riêng tư của tác giả trở thành điều có thể cảm nhận và chia sẻ với nhiều người.

c) Quá trình đọc là quá trình đồng sáng tạo, kết nối hai tâm hồn.
Khi đọc, người đọc không tiếp nhận thụ động mà huy động vốn sống, trí tưởng tượng và tình cảm của chính mình để lấp đầy những khoảng trống của văn bản. Bài thơ trở thành chiếc cầu nối giữa tâm hồn tác giả và tâm hồn độc giả; ở đó, sự xa lạ về lai lịch, thời đại, trải nghiệm không còn là rào cản, bởi hai bên gặp nhau ở điểm chung là tình người, là những rung động chân thành.

d) Văn học mở rộng trải nghiệm, giúp con người thấu hiểu nhau.
Chính vì tác giả có những trải nghiệm khác biệt nên bài thơ mang đến cho người đọc một thế giới mới, một cách nhìn, cách cảm mới. Người đọc rung động không chỉ vì thấy cái giống mình, mà còn vì được sống thêm một cuộc đời khác, được bồi đắp lòng nhân ái và sự đồng cảm. Đó là giá trị nhân văn và khả năng kết nối kì diệu của thơ ca nói riêng, văn học nói chung.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.