Giải Câu hỏi trang 15 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: (Lược một đoạn: Dọc đường về, Tràng làm vui bằng những chuyện vu vơ, tỏ rõ sự hãnh diện và tâm trạng phấn khởi. Người đàn bà thoáng bối rối trước những ánh nhìn của người dân xóm ngụ cư, bắt chuyện Tràng với chút giữ ý nhưng vẫn thể hiện cảm giác tin cậy.)
Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại. Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô lên, nén một tiếng thở dài. Tràng xăm xăm bước vào trong nhà, nhấc tấm phên rách sang một bên, thu dọn những niêu bát, xống áo vứt bừa bộn cả trên giường, dưới đất. Hắn quay lại nhìn thị cười cười:
– Không có người đàn bà, nhà cửa thế đấy!
Thị nhếch mép cười nhạt nhẽo. Tràng vỗ vỗ xuống giường đon đả:
– Ngồi đây!... Ngồi xuống đây, tự nhiên...
Người đàn bà theo lời hắn ngồi mớm xuống mép giường. Cả hai bỗng cùng ngượng nghịu. Tràng đứng tây ngây giữa nhà một lúc, chợt hắn thấy sờ sợ. Chính hắn cũng không hiểu sao hắn sợ, hắn lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên:
– Sao hôm nay bà lão về muộn thế không biết!
Hắn loanh quanh hết chạy ra ngõ đứng ngóng, lại chạy vào sân nhìn trộm vào trong nhà. Thị vẫn ngồi mớm ở mép giường, hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần.
Hắn nghĩ bụng: "Quái sao nó lại buồn thế nhỉ?... Ồ sao nó lại buồn thế nhỉ?...". Hắn nhổ vu vơ một bãi nước bọt, tủm tỉm cười một mình. Nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế. Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư? Hà! Việc xảy ra thật hắn cũng không ngờ, hắn chỉ tầm phơ tầm phào đâu có hai bận, ấy thế mà thành vợ thành chồng...
Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đấy. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi hạt vãi, hay ai có công việc gì gọi đến thì làm. Một lần hắn đang gò lưng kéo cái xe bò thóc vào dốc tỉnh, hắn hò một câu chơi cho đỡ nhọc. Hắn hò rằng:
"Muốn ăn cơm trắng mấy giò này!
Lại đây mà đẩy xe bò với anh, nì!"
Những chi tiết nào thể hiện sự thay đổi trong tâm trạng của Tràng và người "vợ nhặt" khi về đến nhà?
Gợi ý trả lời
Những chi tiết thể hiện sự thay đổi trong tâm trạng của Tràng và người "vợ nhặt" khi về đến nhà:
a) Tâm trạng của người "vợ nhặt":
- Khi vừa về đến nhà, thị "lẳng lặng theo hắn vào trong nhà", "đảo mắt nhìn xung quanh", rồi "cái ngực gầy lép nhô lên, nén một tiếng thở dài" → chứng kiến cảnh nhà cửa vắng teo, rúm ró, nghèo xơ xác, thị thoáng thất vọng, lo lắng cho tương lai nhưng cố nén lại, chấp nhận.
- Thị "nhếch mép cười nhạt nhẽo" trước lời bông đùa của Tràng → sự gượng gạo, không còn vẻ chao chát, chỏng lỏn, "cong cớn" như lúc ở ngoài chợ tỉnh.
- Khi được mời ngồi, thị "ngồi mớm xuống mép giường", "hai tay ôm khư khư cái thúng, mặt bần thần" → dáng ngồi rụt rè, e dè, ý tứ; tâm trạng ngượng ngùng, bẽn lẽn, lo âu của một người vợ mới về nhà chồng trong hoàn cảnh trớ trêu. Thị trở lại đúng bản tính thật của một người phụ nữ hiền hậu, đúng mực.
b) Tâm trạng của Tràng:
- Tràng "xăm xăm bước vào trong nhà", vội vàng thu dọn đồ đạc bừa bộn, rồi "cười cười" phân trần: "Không có người đàn bà, nhà cửa thế đấy!" → vẻ hồ hởi, muốn che giấu cảnh nghèo và tỏ ra chủ động, săn đón.
- Tràng "vỗ vỗ xuống giường đon đả" mời thị ngồi → sự vồn vã, ân cần, chu đáo.
- Nhưng rồi cả hai "bỗng cùng ngượng nghịu"; Tràng "đứng tây ngây giữa nhà", "chợt hắn thấy sờ sợ", "lấm lét bước vội mấy bước ra sân gắt lên" → tâm trạng lúng túng, ngượng ngập, bối rối trước sự hiện diện của người vợ trong nhà mình.
- Tràng "loanh quanh hết chạy ra ngõ đứng ngóng, lại chạy vào sân nhìn trộm vào trong nhà" → bồn chồn, sốt ruột, vừa mừng vừa lo, nóng lòng chờ mẹ về.
- Tràng "nghĩ bụng", "nhổ vu vơ một bãi nước bọt, tủm tỉm cười một mình", "vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế", tự hỏi "Ra hắn đã có vợ rồi đấy ư?" → tâm trạng ngỡ ngàng, ngạc nhiên, lâng lâng hạnh phúc xen lẫn bâng khuâng vì không thể tin mình đã có vợ một cách tình cờ, chóng vánh đến thế.
c) Nhận xét chung:
Từ chỗ bạo dạn, chao chát (thị) và tự tin, phớn phở (Tràng) khi còn ở ngoài đường, về đến nhà cả hai đều chuyển sang trạng thái ngượng nghịu, bối rối, e dè. Sự thay đổi tâm trạng ấy rất chân thực, tự nhiên, cho thấy niềm khao khát hạnh phúc gia đình và vẻ đẹp tâm hồn của những con người nghèo khổ ngay bên bờ vực của cái đói, cái chết.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.