Giải Bài 3 trang 131 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Có thể xác định cách hiểu của Hăm-lét về “sống” và “không sống” như thế nào?
(văn bản: Sống, hay không sống – đó là vấn đề (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia)
Gợi ý trả lời
Phân tích cách hiểu của Hăm-lét về "sống" và "không sống"
Đoạn độc thoại "Sống, hay không sống – đó là vấn đề" đặt ra một câu hỏi mang tính triết lí về sự tồn tại của con người. Qua lời độc thoại, có thể xác định cách hiểu của Hăm-lét về hai khái niệm này như sau:
a) Cách hiểu về "sống"
- Với Hăm-lét, "sống" không đơn thuần là sự tồn tại sinh học, mà là thái độ dấn thân, hành động: "chịu đựng tất cả những viên đá, những mũi tên của số mệnh phũ phàng" hay "cầm vũ khí vùng lên mà chống lại với sóng gió của biển khổ, chống lại để mà diệt chúng đi".
- "Sống" theo nghĩa đích thực là phải đối mặt, đương đầu và tranh đấu với cái xấu, cái ác, với nghịch cảnh – một cuộc sống đầy khổ đau nhưng có ý nghĩa, gắn với trách nhiệm và hành động của con người. Đây là cái "sống" mà một con người có nhân cách, có lí tưởng phải lựa chọn.
b) Cách hiểu về "không sống"
- "Không sống" được Hăm-lét hình dung như cái chết, như "một giấc ngủ" để "chấm dứt mọi đau khổ của cõi lòng", để thoát khỏi "muôn vàn vết tử thương mà xác thịt phải chịu đựng".
- Thoạt nhìn, "không sống" (cái chết) có vẻ là lối thoát êm ái, đáng mong muốn vì giải thoát con người khỏi mọi khổ đau. Nhưng Hăm-lét lại băn khoăn, do dự vì cái chết còn ẩn chứa điều bí ẩn: "chết, là ngủ. Ngủ có thể chỉ là mơ" – không ai biết sau cái chết sẽ ra sao, "cái xứ sở bí hiểm, đi không trở lại". Chính nỗi sợ về điều chưa biết ấy khiến con người chùn bước, cam chịu sống tiếp.
c) Ý nghĩa của sự đối lập "sống" – "không sống"
- Hai khái niệm đặt ra một sự lựa chọn đầy giằng xé: hoặc nhẫn nhục chịu đựng nghịch cảnh (một cách "sống" thụ động), hoặc vùng lên hành động, hoặc tìm đến cái chết để giải thoát.
- Qua đó, Hăm-lét thể hiện bi kịch tinh thần của con người thời Phục hưng: trăn trở giữa sống và chết, giữa cam chịu và đấu tranh, giữa nhận thức sâu sắc về hiện thực tàn khốc và khát vọng hành động để cải tạo hiện thực. "Vấn đề" ở đây không chỉ là tồn tại hay không tồn tại, mà sâu xa là: sống như thế nào cho xứng đáng với phẩm giá con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.