Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 1 trang 89 SGK Ngữ văn 11

Một thời đại trong thi ca (Hoài Thanh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Để làm sáng tỏ luận đề "tinh thần thơ mới", Hoài Thanh đã nêu lên những luận điểm nào? Chỉ ra mối quan hệ giữa các luận điểm đó.
(văn bản: Một thời đại trong thi ca - Hoài Thanh)

Gợi ý trả lời

## Câu 1 (trang 90) — "Một thời đại trong thi ca" (Hoài Thanh)

Để làm sáng tỏ luận đề "tinh thần thơ mới", Hoài Thanh triển khai thành một hệ thống luận điểm chặt chẽ:

### a) Luận điểm 1 — Cái khó và nguyên tắc nhận diện "tinh thần thơ mới"
Hoài Thanh chỉ ra khó khăn trong việc tìm ra tinh thần thơ mới: ranh giới giữa thơ cũ và thơ mới không rạch ròi, "hôm nay phôi thai từ hôm qua và trong cái mới vẫn còn rớt lại ít nhiều cái cũ". Từ đó ông nêu nguyên tắc nhận diện:
- Không căn cứ vào bài dở, mà phải "sánh bài hay với bài hay".
- Phải nhìn vào "đại thể", vào cái chung của cả thời đại, chứ không sa vào tiểu tiết, trường hợp cá biệt.

###

b) Luận điểm 2 — Tinh thần thơ mới nằm ở chữ "tôi"
Đây là luận điểm trung tâm. Đặt chữ "tôi" (thơ mới) trong thế đối sánh với chữ "ta" (thơ cũ), Hoài Thanh khẳng định điều cốt lõi làm nên tinh thần thơ mới là sự xuất hiện của cái "tôi" cá nhân — ý thức về bản ngã, về cá tính riêng của con người, điều mà thơ xưa (vốn chìm trong cái "ta" chung của cộng đồng) chưa từng có.

###

c) Luận điểm 3 — Bi kịch của cái "tôi" và cách giải tỏa
Cái "tôi" vừa ra đời đã mang theo bi kịch: nó "tội nghiệp", cô đơn, bơ vơ, buồn, mất chỗ dựa vững chắc giữa cuộc đời ("đời chúng ta nằm trong vòng chữ tôi… mất bề rộng ta đi tìm bề sâu. Nhưng càng đi sâu càng lạnh"). Các nhà thơ mới tìm cách giải tỏa bi kịch ấy bằng cách gửi cả tình yêu và nỗi niềm vào tình yêu tiếng Việt, dồn vào "lòng yêu tiếng Việt" — xem đó là nơi nương náu, là cách giữ gìn tinh thần nòi giống, "tìm về dĩ vãng" để vin vào những gì bất diệt.

### Mối quan hệ giữa các luận điểm
Các luận điểm gắn kết chặt chẽ theo một mạch logic tầng bậc, liên tục, nhân quả:
- Luận điểm 1 đặt cơ sở phương pháp (cách đi tìm) → dẫn tới luận điểm 2 chỉ ra bản chất của tinh thần thơ mới (chữ "tôi") → luận điểm 3 đào sâu, soi tỏ số phận của cái "tôi" ấy (bi kịch và lối thoát).
- Trình tự đi từ cách nhận diện → bản chất → biểu hiện và chiều sâu tâm trạng, càng về sau càng cụ thể, càng khơi sâu.
- Nhờ quan hệ liền mạch, chặt chẽ đó, luận đề "tinh thần thơ mới" được soi sáng toàn diện, vừa có sức khái quát khoa học vừa thấm đẫm chất trữ tình, giàu sức thuyết phục.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.