Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Đề 2 trang 125 SGK Ngữ văn 11

Ôn tập học kì II   Gợi ý trả lời

Đề bài

Vấn đề xã hội nào hiện nay đang khiến bạn quan tâm nhiều nhất? Hãy viết một văn bản thuyết minh về vấn đề đó.

Gợi ý trả lời

## Hướng dẫn làm bài: Viết văn bản thuyết minh về một vấn đề xã hội

a) Xác định yêu cầu và chọn vấn đề

- Kiểu bài: văn bản thuyết minh (cung cấp tri thức khách quan, chính xác về đối tượng), *không* phải nghị luận (thuyết phục bằng lí lẽ) — cần phân biệt rõ để tránh lạc kiểu bài.
- Vấn đề xã hội được chọn phải: (1) mang tính thời sự, nhiều người quan tâm; (2) có thể trình bày bằng tri thức khách quan.
- Ở đây chọn vấn đề: Ô nhiễm rác thải nhựa (một vấn đề vừa thời sự, vừa giàu số liệu để thuyết minh).

b) Tìm ý và lập dàn ý

*Mở bài:* Nêu vấn đề cần thuyết minh (rác thải nhựa đang là vấn nạn toàn cầu và của Việt Nam), dẫn dắt gây chú ý bằng một con số hoặc hiện tượng.

*Thân bài* — triển khai theo trình tự hợp lí (từ khái niệm → thực trạng → nguyên nhân → tác hại → giải pháp), mỗi ý một đoạn:
- *Khái niệm:* Rác thải nhựa là các sản phẩm từ nhựa đã qua sử dụng bị thải bỏ (túi nilon, chai, ống hút, hộp xốp…), đặc điểm nổi bật là khó phân hủy.
- *Thực trạng:* Mỗi năm thế giới thải ra hàng trăm triệu tấn nhựa; Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia xả nhiều rác nhựa ra biển. Nhựa có mặt khắp nơi: đất, sông, biển, thậm chí trong cơ thể sinh vật.
- *Nguyên nhân:* Thói quen dùng đồ nhựa một lần tiện lợi, giá rẻ; ý thức phân loại và xử lí rác còn kém; hệ thống thu gom – tái chế chưa đồng bộ.
- *Tác hại:* Nhựa cần hàng trăm năm để phân hủy, vỡ thành vi nhựa (microplastic) xâm nhập chuỗi thức ăn; gây hại cho sinh vật biển, mất mĩ quan, tắc nghẽn dòng chảy, ảnh hưởng sức khỏe con người.
- *Giải pháp:* Hạn chế đồ nhựa dùng một lần, dùng vật liệu thay thế thân thiện môi trường; phân loại rác tại nguồn; đẩy mạnh tái chế; nâng cao ý thức cộng đồng và hoàn thiện chính sách.

*Kết bài:* Khẳng định mức độ nghiêm trọng và tính cấp thiết của việc chung tay giải quyết; nêu thông điệp hành động.

c) Lưu ý về cách sử dụng phương tiện và yếu tố hỗ trợ

- Kết hợp số liệu, ví dụ cụ thể để tăng tính xác thực; có thể lồng yếu tố miêu tả (hình ảnh bãi rác, rùa biển mắc nhựa) để bài sinh động.
- Ngôn ngữ khách quan, chính xác, trong sáng; tránh bộc lộ cảm xúc quá đà hay áp đặt ý kiến chủ quan như bài nghị luận.
- Có thể dùng phương tiện phi ngôn ngữ (sơ đồ, hình ảnh, biểu đồ) nếu trình bày dạng văn bản đa phương thức.

d) Bài viết tham khảo (hoàn chỉnh)

> Ô NHIỄM RÁC THẢI NHỰA — VẤN NẠN CỦA THỜI ĐẠI
>
> Chỉ một chiếc túi nilon ta dùng trong vài phút rồi vứt đi có thể tồn tại trong lòng đất tới hàng trăm năm. Con số ấy đủ cho thấy rác thải nhựa đã và đang trở thành một trong những vấn đề môi trường nhức nhối nhất hiện nay.
>
> Rác thải nhựa là những sản phẩm làm từ nhựa đã qua sử dụng và bị thải bỏ, phổ biến như túi nilon, chai nhựa, ống hút, hộp xốp đựng thức ăn. Đặc điểm chung của chúng là rất khó phân hủy trong điều kiện tự nhiên.
>
> Về thực trạng, mỗi năm thế giới thải ra môi trường hàng trăm triệu tấn nhựa, trong đó một lượng lớn trôi ra đại dương. Việt Nam được xếp vào nhóm những quốc gia có lượng rác thải nhựa ra biển cao. Rác nhựa hiện diện ở khắp nơi: trên đường phố, dưới dòng kênh, ngoài bãi biển và cả trong cơ thể các loài sinh vật.
>
> Nguyên nhân chủ yếu đến từ thói quen tiêu dùng: đồ nhựa dùng một lần tiện lợi và giá rẻ nên được ưa chuộng. Bên cạnh đó, ý thức phân loại, xử lí rác của nhiều người còn hạn chế, trong khi hệ thống thu gom và tái chế chưa thật sự đồng bộ, hiệu quả.
>
> Hậu quả của rác thải nhựa vô cùng nặng nề. Phải mất hàng trăm năm nhựa mới phân hủy, và khi phân rã, chúng tạo thành các hạt vi nhựa li ti len lỏi vào nguồn nước, đất và chuỗi thức ăn. Nhiều loài sinh vật biển chết vì nuốt phải hoặc mắc kẹt trong rác nhựa. Rác nhựa còn làm mất mĩ quan đô thị, gây tắc nghẽn cống rãnh, và tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe con người.
>
> Trước thực trạng đó, mỗi người cần hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần, thay bằng các vật liệu thân thiện với môi trường như túi vải, ống hút tre, bình nước dùng nhiều lần. Việc phân loại rác tại nguồn, đẩy mạnh tái chế và nâng cao ý thức cộng đồng, cùng với những chính sách quản lí chặt chẽ của nhà nước, là con đường căn bản để giải quyết vấn đề.
>
> Ô nhiễm rác thải nhựa không còn là chuyện của riêng ai. Bảo vệ môi trường trước "ô nhiễm trắng" chính là bảo vệ sự sống của chúng ta và các thế hệ mai sau. Mỗi hành động nhỏ hôm nay sẽ góp phần làm nên một tương lai xanh.

Kiểm tra lại: bài viết đúng kiểu thuyết minh (cung cấp tri thức khách quan: khái niệm – thực trạng – nguyên nhân – tác hại – giải pháp), bố cục ba phần rõ ràng, ngôn ngữ chính xác, có số liệu và ví dụ minh họa — đáp ứng đầy đủ yêu cầu của đề.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.