Giải Bài 5 trang 111 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Vì sao trong các từ điển, bên cạnh việc giải thích nghĩa của từ, người ta thường nêu một số câu có sử dụng từ đó làm ví dụ?
Gợi ý trả lời
Trả lời:
Trong các từ điển, sau phần giải thích nghĩa của từ, người biên soạn thường dẫn ra một số câu (ngữ cảnh) có sử dụng từ đó làm ví dụ. Việc này nhằm những mục đích sau:
a) Minh hoạ, cụ thể hoá nghĩa của từ: Lời giải thích nghĩa thường mang tính khái quát, trừu tượng; còn ví dụ đặt từ vào một câu, một tình huống sử dụng cụ thể, giúp người đọc hình dung rõ và hiểu đúng nghĩa của từ hơn.
b) Chỉ ra cách dùng từ trong thực tế: Ví dụ cho thấy từ được kết hợp với những từ ngữ nào, giữ chức năng ngữ pháp gì trong câu, đi với những quan hệ cú pháp nào. Nhờ đó người đọc biết cách sử dụng từ đúng và tự nhiên khi nói, viết chứ không chỉ hiểu nghĩa một cách trừu tượng.
c) Phân biệt các nét nghĩa và sắc thái của từ: Với những từ nhiều nghĩa, ví dụ gắn liền với từng nghĩa giúp người đọc nhận ra và phân biệt rõ mỗi nghĩa cũng như sắc thái biểu cảm, phạm vi sử dụng (trang trọng, thân mật, cũ, mới…) của từ trong từng trường hợp.
d) Tăng tính xác thực, đáng tin cậy: Những câu ví dụ (nhất là ví dụ trích từ tác phẩm, lời ăn tiếng nói thực tế) chứng minh rằng cách giải thích nghĩa là có căn cứ, phản ánh đúng cách từ được dùng trong đời sống ngôn ngữ của cộng đồng.
Kết luận: Việc nêu ví dụ bên cạnh lời giải thích làm cho từ điển vừa cho biết *từ có nghĩa gì* vừa cho biết *từ được dùng như thế nào*, giúp người tra cứu hiểu nghĩa chính xác và biết vận dụng từ đúng trong giao tiếp.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.