Giải Câu hỏi trang 99 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Hãy kể vắn tắt hiểu biết của bạn về một tấm gương đã anh dũng hi sinh vì nền độc lập tự chủ của dân tộc trong thời kì chống thực dân Pháp xâm lược.
(văn bản: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc - Nguyễn Đình Chiểu)
Gợi ý trả lời
Mở đầu (nêu định hướng): Trong thời kì chống thực dân Pháp xâm lược (nửa cuối thế kỉ XIX), dân tộc ta có rất nhiều tấm gương anh dũng hi sinh vì nền độc lập, tự chủ. Ở đây, em xin kể vắn tắt về người anh hùng Nguyễn Trung Trực — một hình ảnh tiêu biểu, gần gũi với tinh thần của những "nghĩa sĩ" trong *Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc* của Nguyễn Đình Chiểu.
a) Thân thế và con đường cầm vũ khí đánh giặc
Nguyễn Trung Trực (1838–1868), vốn là một người dân chài bình thường ở vùng Nam Bộ. Cũng như những người nông dân "cui cút làm ăn" trong bài văn tế, ông xuất thân từ tầng lớp lao động, không phải quan quân triều đình, nhưng khi quê hương bị giặc Pháp giày xéo thì tự nguyện đứng lên cầm vũ khí đánh giặc, theo nghĩa lớn "mến nghĩa làm quân chiêu mộ".
b) Những chiến công anh dũng
- Năm 1861, ông chỉ huy nghĩa quân đốt cháy và nhấn chìm tàu chiến Pháp L'Espérance (Hi Vọng) trên sông Vàm Cỏ (trận Nhật Tảo) — một chiến công vang dội, làm nức lòng nhân dân.
- Năm 1868, ông lãnh đạo nghĩa quân đánh chiếm đồn Kiên Giang (Rạch Giá), tiêu diệt nhiều quân địch, làm chủ tỉnh lị trong mấy ngày.
c) Khí phách và sự hi sinh
Khi bị giặc bắt (do chúng uy hiếp mẹ ông), Nguyễn Trung Trực vẫn giữ trọn khí tiết, không đầu hàng. Trước khi bị hành hình năm 1868, ông để lại câu nói bất hủ thể hiện ý chí bất khuất của dân tộc: *"Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây."*
d) Ý nghĩa tấm gương
Tấm gương Nguyễn Trung Trực cho thấy vẻ đẹp của người nông dân — nghĩa sĩ: bình dị trong đời thường nhưng kiên cường, bất khuất khi Tổ quốc lâm nguy, sẵn sàng hi sinh vì nền độc lập, tự chủ của dân tộc. Đó cũng chính là vẻ đẹp mà Nguyễn Đình Chiểu đã khắc hoạ và ngợi ca trong *Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc*: "Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc", để lại tiếng thơm muôn đời.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.